ac 



DE ZAK-DICREN. (TUMCATA.) 



De Zakdieren, die men gewoonlijk ook hu'uhoMieren noeml, vormen 

 eenen, in vele opziglen op zichzelf staanden diervorm, welke in meer dan 

 een opzigt de Pianldieren nadert. Hol zijn enkel levende of koloniesgcwijze, 

 heizij aan elkander gehechte, hetzij op eene gemeenschappelijke onderlaag 

 van verschillenden vorm geplaatsten, vastzittende of vrij zwemmende, her- 

 raaphrodilische zeedieren; wier iigo.hanfn door een zakvormig, leder- of 

 geleiachlig, somtijds van eene zwemhip voorzien, bekleedsel mei twee 

 tamelijk groote, door zamentrekking of mei kleppen sluilbare openingen om- 

 sloten is, en uil een aan dezen uilwendigea zak min of meer gelijkvormig 

 bekleedsel bestaat, hetgeen het spijskanaal met een klierachtig orgaan (volgens 

 de eenen de lever, volgens anderen de nieren), een eigenaardig grool 

 kieuwvlies, de werktuigen voor de voortplanting, een eigenaardig gevormd 

 bart zonder een verderen valenloestel en een, aan de rugzijde van bet dier 

 liggend, zenuwknoopje bevat, in welks nabijheid men, bij vele soorten met 

 een doorschijnend ligchaara, een werktuig waarneemt, hetgeen men be- 

 weert, bij de eenen hel gezigls-, bij anderen den gehoorszinluig te verle- 

 genwooidigen. 



Het uitwendige bekleedsel, %ak {lest) genoemd, hetgeen men met de 

 schelpen der Schelpdieren kan vergelijken, beslaat uit eene zelfstandigheid, 

 welke, slechts kool-, zuur- en waterslof, maar geen stikstof bevallende, in dit 

 opzigt met die der plantenvezel {cellulose) overeenstemt; maar zich voordoet 

 als eene min of meer dikke, gelei-, kraakbeen- of lederachtige massa, in 

 welke, veelal zeer kleine, zelden groote en schubachlige , kalkdeelen bevat 

 zijn. Wanneer dit bekleedsel geleiachlig is, is het tevens helder als glas 

 en doorschijnend ; in de overige gevallen is hel min of meer volmaakt ondoor- 

 schijnend. Deze zak is veelal blaas- of tonvormig; maar bij eenige vrijë 

 soorten of de maskers van anderen is hij van een blad- of lancetvormig, aan 

 de buik-, somtijds ook aan de rugvlakle bevestigd, aanhangsel voorzien, 

 hetgeen als een roeistaart tot hel zwemmen dient; bij anderen loopt deze 

 zak in eenen korteren of langeren steel uil, waarmede het dier aan andere 

 voorwerpen vastzit; terwijl eindelijk bij de, lot gemeenschappelijke koloniën 

 vereenigde soorten , de zakken der enkele voorwerpen gedeeltelijk lot een 

 gemeenzaam omkleedsel ineensmelten , waarin de dieren wel afzonderlijk 

 steken, maar veelal in dier voege gewijzigd zijn, dat de voorste opening van 

 ieder voorwerp afzonderlijk naar buiten voert, terwijl de achleropeningen 

 van allen in eene gemeenschappelijke , naar buiten geopende kloake uitkomen. 

 Het eigenlijke ligchaamsbekleedsel , mantel genoemd, omdat het den zooge- 

 naamden mantel der overige Weekdieren vertegenwoordigt, is min of meer 

 onvolmaakt, dikwijls slechts bij de openingen, aan de binnenwanden van 

 den uilwendigen zak vastgehecht : het beslaat uit eene soort van dunnen 

 spierrok, en is insgelijks van twee openingen voorzien, welke zich aan die van 

 den uilwendigen zak aansluiten. Eene dezer openingen ligt steeds aan het 

 voorcinde van het ligchaam , en wordt, daar zij voornamelijk tot het opnemen 



