447 



van water dient, voorste opening, somtijds ook mond, genoemd. De tweede 

 opening is, hetzij aan de andere tegenovergesteld, hetzij min of meer naar 

 voren aan de nigvlakle van het dier, of bij eenigen (Appendicularïa) aan de 

 buikvlakfe, geplaatst: zij wordt achterste opening, of ook aars genoemd, 

 omdat door haar het, in de ligchaamsholle door de vooropening opgenomen, 

 zeewater, te gelijk met de uitwerpselen, naar buiten gevoerd wordt. — De 

 kieuwen vormen : hetzij (bij de Salpa's) eenen schuins in de ligchaamsholle uil- 

 gespannen hollen cylinder zonder spleten, die met digte streepjes van trilhairljes 

 bezet is; hetzij een groot \lies, hetgeen van vele, door trilhairen bezette 

 spleetjes voorzien is, derhalve het voorkomen heeft van een zeer Ojn traliewerk, 

 aan den slokdarm vastgehecht is , maar bij sommigen (Doliohim) slechts 

 langs den rug aanwezig is, terwijl het bij de overigen (de Ascidïa's en Appen- 

 dioularïa's) eenen volmaakten zak vormt. — Het spijskanaa! vormt eenen 

 hollen, aan beide einden openen cylinder, die zelden regt, maar veelal lus- 

 of kluwvormig is, en gewoonlijk eene maagvormige verwijding heeft: zijn 

 achtereinde ligt min of meer in de nabijheid van de achteropening van het 

 dier; het vooreinde daarentegen, den slokdarm met den eigenlijken mond 

 voorstellende, is niet zelden ver van de voorste opening verwijderd, en in 

 het achtergedeelte van het dier geplaatst. Het hart, hetgeen in de nabijheid 

 van het spijskanaal en de buikvlakte van het dier gelegen is, heeft de gedaante 

 van eenen kleinen, hollen, aan beide zijden openen cylinder, die (zoo als 

 men zich bij de met een doorschijnend ligchaani voorziene soorten gemak- 

 kelijk kan overtuigen) door afwisselende zamentrekking en uitzetting, het 

 opgenomene vocht langs sleuven voortstuwt, welke met trilhairen bezet zijn 

 en in de middellijn van de rüg- en buikvlakte liggen : dit geschiedt in- 

 lusschen in dier voege, dat het hart, na zich langzaam, met een zeker 

 getal pulsatiën voorwaarts bewogen en het vocht in de rigtirg van achteren 

 naar voren voortgestuwd te hebben, op eens stilstaat, om vervolgens, met 

 nieuwe pulsatieo , zich achteruit te bewegen en het vocht in deze rigling voort 

 te stuwen. 



De Zakdieren zijn bermaphroditen zonder uitwendige paringswerktuigen. 

 Dij de meesten komt uit het ei ,^en , van een groot, tol het zwemmen dienend 

 staartachlig huidaanhangsel voorzien, masker Ie voorschijn. Deze zoogenaamde 

 staart verdwijnt mei de verdere ontwikkeling van het dier vroeger of later, 

 of blijft (bij Appendicularia) het geheele leven aanwezig. Bij de zamenge- 

 slelde Ascidia's ontslaan uit ieder masker, reeds bij het embryo in het ei, door 

 deeling, verscheidene (meestal vier) individus; en bij deze dieren ontwaart 

 men buitendien ook, vrij algemeen, eene voortplanting door knopvorming. 

 Bij Salpa en ook bij Doliolum biedt daarentegen de voorlplanlmg geheel 

 eigenaardige bijzonderheden aan , en er heeft eene zDogcnaamde geslachts- 

 wisseling plaats, van welke wij later zullen gewag maken. 



De Zakdieren bereiken geene aanzienlijke grootle. De grootste evenaren 

 in dit op^igt ongeveer eene mansvuisl of een kippenei; de zamengeslelde 

 zijn kleiner. Sommigen zijn met fraaije kleuren versierd, anderen effen van 

 kleur of helder als glas. Eenigen, b.v. de Pyrosöma's, zijn sterk phosphores- 

 cerend. Bij de vastzittende soorten is de beweging zeer gering en grooteudeels 

 beperkt tot het openen en sluiten van den mantel bij het in- en uilstooten 



