456 



DE RÏNG-WORMEN. (VERMES ANNULATI.) 



Deze afdecling, wier hoofdvormen onder de namen van zeert/psen , sec- 

 kwasten, pieren, bloedzuigers on Planarïa's bekend zijn, beval de vol- 

 komenslen van alle Wormen. De meeslen houden zich in de zee op; anderen 

 in zoelwater of onder den grond, en slechts een zeer klein getal soorten 

 leeft parasilisch aan de buitendeelen van andere waterdioren. Hun ligchaani 

 is min of meer verlengd eirond of rolvorn)ig, en somtijds zelfs zeer lang en 

 smal; bij sommigen ook schijfvormig afgeplat : hel is mei eene lederaclitige 

 of weeke huid bekleed , en vertoont, veelal een grooter of kleiner getal, min 

 of meer duidelijke afdeeliiigon, ringen of gordels genoemd. De meeslen hebben 

 een duidelijk vaal- en zenuwstelsel, en zijn van gescheidene sekse, behalve 

 de Pieren, de Bloedzuigers en eenige lagere soorten. 



De ontwikkeling der onderscheidene in- en uitwendige werktuigen biedt 

 in het algemeen, en zelfs bij de verschillende soorten van cénen grondvorm, 

 veelvuldige wijzigingen aan. Bij de hoogf^r ontwikkelde soorten is de huid met 

 eene min of meer in hel oog vallende , hooriiachtige opperhuid overtrokken; 

 de voorste gordel van hel ligchaam neemt min of meer duidelijk de gestalte 

 van eenen kop aan, en deze is van oogen en voelers voorzien; de mond 

 doorboort hst vooreinde van hel dier, is dikwijls mei eenen vleeschigen 

 rand omgeven, en niet zelden met kaken, somtijds in aanzienlijken getale, 

 gewapend; hel voorste, veelal zeer vleeschige gedeelte van den slokdarm, 

 gewoonlijk tromp of snuit genoemd, is voor uitslulping vatbaar; er zijn uit- 

 wendige kieuwen aanwezig; men ontwaart aan weerszijde van iederen lijf- 

 gordel twee stompjes, welke aan hunnen grond vereenigd, maar min of meer 

 van elkander verwijderd zijn, en deze stompjes zijn van bundels borstels 

 van verschillende gedaante of zelfs stekels, en bij sommigen bovendien van 

 kortere of langere, weeke voeldraden voorzien. — Bij vele minder ontwikkelde 

 soorten daarentegen ontbreekt een duidelijk afgescheidene kop; er zijn noch 

 kaken, noch voelers of oogen, en dikwijls ook geene kieuwen aanwezig; 

 de borstels eindelijk steken veelal los in de huid , of ontbreken geheel. 



Hel zenuwstelsel bestaai in den regel uil een hersenknoop, eenen ring om 

 hel vooreinde van den slokdarm en twee van knoopen voorziene buikstrengen, 

 die meestal vereenigd, somtijds echter, vooral bij Per'ïpalus, min of meer 

 van elkander verwijderd zijn. Hel spijskanaal is veelal regt ; somtijds ook 

 sterk gekronkeld, en de aars bevindt zich gewoonlijk aan hel einde van het 

 ligchaam, een weinig naar boven gekeerd; bij eenigen, b.v. Sipunculus, 

 is hij echter ver naar voren , op de buikzijde geplaatst. Bij sommigen (de Pla- 

 naria's) heeft het spijskanaal eene menigte blinde takken, en de aars ont- 

 breekt. 



Sommige soorten leven in den volkomen slaat, in, veelal vastzittende, 

 kokers, die zij zelve vormen. Andere boren zich in den grond in, hetzij op 

 het land, hetzij in de zee. Nog andere zwerven vrij rond. De soorten, welke 

 van voelslompjes en borstelbundels voorzien zijn, gebruiken deze lot het 

 zwemmen of kruipen. Eenigen, zoo als de meeste Rupsworraen, voeden zich 



