473 



hel dier afgescheiden, nog eenigen lijd zelfstandig beweegt, de in hare 

 nabijheid komende spijzen vat, verzwelgt en van achteren weder uitstoot. 

 De eijeren. welke zich waarschijnlijk in het weefsel van het ligchaani ont- 

 wikkelen en hierin verstrooid liggen , worden door den trompetvorniigen mond 

 der twee eijerleiders opgenomen, en in den paringszak gevoerd, wiens opening 

 achter den mond uitkomt. De ballen hebben de gedaante van twee lange, 

 gekronkelde buizen, die in eene zaadblaas overgaan, waarin zich eene soort 

 van roede bevindt. De openingen voor de beide voorlplantingswerkluigen zijn 

 somtijds vereenigd, somtijds gescheiden. De voortplanting heeft ook bij som- 

 migen door vrijwillige deeling plaats, en de herstellingskracht is bij deze 

 dieren in het algemeen groot, vermits afgesnedene deelen wederom lot nieuwe 

 voorwerpen aangroeijen. 



Deze Wormen zwemmen met groote behendigheid door middel van slang- 

 vormige bewegingen van het ligchaam of zijne zijranden ; en zij kruipen, 

 hetzij glijdende, hetzij op wijze der Spanrupsen, door afwisselend hun lig- 

 chaam te krommen of uil te strekken, langs allerlei in hel water aanwezige 

 voorwerpen. Zij voeden zich met mikroskopische diertjes of met fijne planlen- 

 deelen. Men treft ze, zoowel in de zee als in het zoet water aan. Sommigen 

 zijn zeer aardig geteekend. Verontrust, trekken zij hun ligchaam lot een 

 kogeltje zamen, en zijn alsdan, vooral de licht gekleurde soorten, moeijelijk 

 Ie ontdekken. 



De eigenlijke Planaria's hebben een zeer plat, min of meer schijfvormig 

 ligchaam, en een veelal vertakt spijskanaal. Bij sommigen zijn de oogen , twee 

 of aanmerkelijk meer in getale, op twee rijen langs den voorrand van het 

 ligchaam geplaatst, en de mondopening bevindt zich veelal in het midden 

 der buikvlakte. Onder deze behooren de grootste soorten der familie. Sommigen 

 leven in zoel water, b.v. Plan. lacléa, die drie tot vier duim lang, en wil van 

 kleur is; Plan. nigra is zwart van kleur, en wordt zoo als de voorgaande 

 in hel gematigde Europa waargenomen. — De in de zee levende soorten 

 ondergaan eene soort van gedaanteverwisseling. Onder deze behoort Plan. 

 {PoUjcelis) l(Bvigata , eenen duim lang, en grijsachtig wit van kleur. Bij 

 andere, insgelijks in de zee levende soorten, is het ligchaam van voren van 

 twee hoornvormige aanhangsels, welke aan sprieten doen denken, voorzien : 

 b.v. bij Plan. {Procèros) sanguinolentns , eenen duim lang en geelachtig 

 rood van kleur, en Plan. (Thtjsano&öon) Broclüi, een-vierde kleiner dan 

 de voorgaande, melkkleurig, maar mei vele groote, bruine tepelvormige aan- 

 hangsels op de bovendeden. 



Bij anderen vormt het darmkanaal eene eenvoudige buis zonder aanhangsels; 

 de mond is veelal niet voor uitslrekking vatbaar, en het lijf is somtijds minder 

 afgeplat. Onder deze behooren Mesost'ómum tetragonum en Ehrenbergii, 

 uit het zoete water van ons werelddeel. 



Er zijn ook soorten {Mier os l6 mum), welke zich door haren naar achteren, 

 ofschoon zijdelings, geplaatsten mond en hare gestalte aan de overige Pla- 

 naria's; maar door hare gescheidene sekse, de aanwezigheid van kopgroeven 

 en eenen aars, aan de Snoerwormen aansluiten. Onder dezen behoort M«cr, 

 lineare, uit Middel-Europa. 



60 



