541 



DE SPONSEN. [SPOyGIyE] 



Men omvat onder den naam van Sponsen een aanzienlijk aantal, in het 

 water en wel f^roolcndceis in de zee voorkomende naluurvoorhrengselcn, 

 welke aan de grens tussclien hel dier- en plantenrijk schijnen te slaan, en 

 door de schrijvers, zoowel door die over dieren- als planlenkunde, veelal geheel 

 builen achl gelaten worden. De Sponsen vertoonen zich, in den eersten staat 

 van hun beslaan, als kleine, eironde, met trilhairen bezette, vrij in hel water 

 zwemmende, en om al deze reden op de embryn's van vele lage dieren ge- 

 lijkende wezens; die zich echter weldra aan andore voorwerpen vasthechten 

 en, zoo als het schijnt zeer spoedig, tol min of meer groote ligchamon van 

 verschillende grootte en allerlei gedaante, maar niet zelden op polypslokken en 

 allerlei gewassen gf lijkende, aangroeijen. Zij beslaan alsdan uil een vezel- 

 achlig, min of mpcr poreus of donr grootere opening.'n doorboord, door fijne 

 naaldachiige slijltjes van kalk of kiezelzuur ondersteunde, voor gevoel noch voor 

 zamotilrrkking vatbaar weefsel, hetgeen mol eene geleiachlige of slijmerige 

 en derhalve weeke zelfstandigheid overtrokken is, die hel cenige overblijfsel 

 schijnt te zijn van hel dierlijk leven. Zij hebben eene eigenaardige lucht, 

 welke volen, hoe lang zij ook gedroogd bewaard mogen zijn, steeds blijven 

 behouden. 



De soorlsbepaling der verschillende Sponsen laai nog veel te wenschen 

 over, en is te moeijolijkcr, daar do vorm der voorwerpen in het algemeen 

 vrij onbepaald is. 



De meest algemeen bekende soorten zijn die', welke voor ons dagelijksch ge- 

 bruik eene zoo groote rol spelen. Hot zijn Spongia commilnis en usilalissima. 

 De eerste is de slechtste en minst duurzame soort voor hel gebruik ; de tweede 

 is de betere soort, van welke de fijnste toilet-sponsen genoemd worden. Zij 

 worden in de Middellandsche zee, en de fijnere soorten vooral in de Levant, 

 aan de kusten van Syrië, door de kustbewoners, voornamelijk door Grieken, 

 gcvischt. Mon houdt zich met dit bedrijf slechts gedurende de maanden Junij 

 en Julij bezig. Het wordt op eenen aanzienlijken afstand van de kust en slechts 

 bij goed weder uitgeoefend, ten einde men de onderzeesche rotsbanken, 

 waarop de Sponsen zitten, kunne zien. De vangst geschiedt eenvoudig door 

 duikers, welke de Sponsen van de rotsen afscheuren. Zoodra de Sponsen aan 

 wal gebragtzijn, worden zij in, mei water gevulde, kuilen geworpen, en 

 zoolang met de voelen getrapt, totdat alle gelei en hel daaraan hangende 

 zwarte vuil verwijderd is : zij worden vervolgens gedroogd, en naar de hoofd- 

 markten, Beiruth, Tripoli en Lattakiek gebragl, van waar zij verder verzonden 

 worden. 



In het zoetwater van ons werelddeel schijnt slechts ééne soort gevonden 

 te worden. Dit is Spongia {Spongilla) fïnviatïlis. Zij zit als eene onregel- 

 matige massa van velerloi gedaante aan allerlei in het water groeijcnde of 

 liggende planten of voorwerpen. 



Onder de uilheemsche soorten noemen wij slechts eenige der meest merk- 

 waardigen op. Daartoe behooren Spongia {Halicondhn)purpurèa\an de kust 

 van Australië : eene tamelijk kleine, van zeer fijne poriën voorziene, prachtig 



