591 



lumen anno 1905 vulgatum est, idque non solum exquisitam 

 quandam reconditamque scriptoris Francogalli doctrinam prodit, 

 sed et uberrima materia et gravitate rerum, quas subtili investi- 

 gatione conquisitas lucido ordine exposuit, dignissimum est, 

 quod cum optimis libris conferatur, meritisque omnino respondet 

 priorum voluminum. qui bus boni aestimatores non mediocrcm 

 laudem impertierant. Neque est silentio praetereundum Paulum 

 Monceaux eodem temporis spatio in inscriptionibus Africae primi 

 aevi christiani colligendis illustrandisque multam operam con- 

 sumpsisse. Testis est eius commentatio Enquéte sur l'épigraphie 

 chrétienne d'Afrique, cuius tres partes editae sunt in Revue ar- 

 cMologique (ann. 1903-1906), quarta autem superiore anno in 

 commentarios Academiae des Inscriptions et Belles-Lettres re- 

 cepta est. 



Quae si vera sunt, ut nobis persuasissimum est, tamen ea 

 non ita dieta esse volumus, quasi minori laude Martinus Schanz 

 ornandus esse nobis videatur. Non omnia quidem volumina magni 

 illius operis, quo Schanz eximiam Guillelmi Teuffel famam obscu- 

 ravit, superiore quadriennio primum in publicum prolata sunt; 

 anno certe 1904 ea pars edita est, qua 469 paginis historiam 

 latinarum litterarum quarti saeculi christiani singillatim ac di- 

 stincte est persecutus; ad annum autem 1905 referendum est 

 volumen, secundis curis recognitum, quo latinarum litterarum 

 historiam ab anno p. Chr. n. 117 usque ad 324 diligentissime 

 explicavit. Addite volumen, mense decembri anni 1906 emissum, 

 quod etiamsi eam partem complectitur historiae litterarum quae 

 ab originibus usque ad annum circiter 88 a. Chr. n. pertinet 

 quamque professor Germanus iam semel iterumque typis exscri- 

 bendam curaverat, at tantopere tamen immutatum atque auctum 

 esse liquet, ut novus piane liber esse videatur, et is quidem 

 magna doctrina, magna rerum copia, acerrimo iudicio distinctus. 

 His igitur voluminibus Martinus Schanz famam sibi ante partam 

 mirum in modum amplificavit. Quapropter nos in ea sumus sen- 

 tentia, ut putemus doctissimum virum praeclare de latinis litteris 

 meritum esse. Hoc enim opus semper magna cum utilitate ante 

 oculos habebunt qui in litteras latinas incumbunt, nec solum 

 qui se ad profanorum scriptorum studium contulerunt, veruni 

 etiam qui christianos illos Latinitatis scriptores legere et cogno- 

 scere malunt, quorum quidem studio cum universam litterarum 



