116 GIOVANNI ZANNONI 
Ita quod iam receperam me facturum, ut res gestas tuas commendarem 
‘ posteritati, ad id sic tuae quoque literae incenderunt, ut ferre diutius 
cunctationem non possim, et perire putem quicquid non acceleretur. 
Veniunt in mentem non quae militiae gesseris solum, quamquam ea 
maxima, sed eximia etiam vitae tuae domesticae ornamenta, ut nulla in 
re minora pacis opera constitisse quam belli videaris; eritque utrobique 
argumentum gloriae, et quod multa gesseris praeclare, et quod nihil a 
te factum est quod non et summo duce et optimo principe dignum 
existimetur: quorum alterum belli studii constat, alterum pacis. Est qr 
unde aperta et dicere fronte ne in posteritatem possis nullam reformida- 
turus hominis labem. Quae res vel prima me impulit, quod erit mea 
gloria coniuncta cum tua, ut, quum negatum est mihi gerere praeclara 
atque fortia, quod proximum est ad eam laudem, illorum facta scribam, 
qui gesserunt. 
Par itaque utrique nostrum proposita spes est: nisi quod aliquanto 
plus habet laudis qui sua ipse fecit, quam qui scripsit aliena. Sed nescio 
an minoris sit industriae polire quam pingere, donare quam cedere. 
Vendicabo et ipse quoque mihi aliquid, si a me, quaecumque tu ges- 
seris, ornabuntur. Tu, vero, cura ut omnia tua facta, etiam cum potes 
dicta ad me deferantur, ea fide ut neque detraxisse tibi de tuis lau- 
dibus quicquam, neque arrogasse quae ad te non pertinent, videaris. 
Danda est militi etiam et tironi sua laus. Imperator exercitus summam 
sibi vendicat rerum, non res singulas assumit; nec minor est commen- 
datio clari ducis in sua quam in suorum re bene gesta, quia nihil gerunt 
illi, quin sub duce ipso gessisse referantur. 
Provide vel minima quaequae erunt colligenda, ut sit unde ampu- 
tare aliquid liceat, desiderare non sit necesse: habebis me non modo 
auctorem scribendis rebus tuis, sed etiam testem probandis. De priscis 
nihil est quod in praesentia respondemus quos reverentia prosequendos 
ita censeo, ut nostris non detrahatur, et nostrorum res sunt in oculis 
atque aspiciuntur; illos tuetur antiquitas, ut quanto haec certiora tanto 
illa plus habere opinionis existimentur. Vale. 
Importante è questa lettera — che ha inoltre sommo valore 
per chi esamini le vicende e le tendenze della storiografia nel 
periodo del Rinascimento — anche perchè ci conserva l’ auto- 
grafo certo del Campano: è una minuta, e ben si comprende 
dalle varie correzioni e dai richiami marginali. Chi ne confronti 
la grafia con quella del frammento di biografia prima esaminato, 
ne riconosce l’affinità; con un attento esame può anche trarre 
la certezza che sono opera della medesima mano: ma un dubbio 
può rimanere, data la differenza della carta, dell’ inchiostro, 
