80 



Normaal e«i abnormaal Hermapliroditismus bij de Vissclten. 



H. J. Halbeetsma. 



Men vindt in de Annales des Sciences Naturelles van het jaar «1856, een 

 merkwaardig opstel van Düfossé , getiteld : Be V hermaphrodilisme chez certains 

 vertébrés , waarin hij aantoont, dat er bij de zoogenaamde zeebaarzen der Mid- 

 dellandsche zee, den Serranus scriba, S. cabrilla en-S. hepatus een normaal 

 echt hermaphroditismus voorkomt. 



Uit de geschiedenis toont Düfossé aan, clat reeds Aeistoteles meende, dat 

 de %i*.vvi] (naam, waarmede de ouden den Serranus cabrilla en misschien ook 

 scriba bestempelden) zich zelve kon bevruchten en dat het twijfelachtig was of 

 er onder de individu's van deze vischsoort wel mannetjes en wijfjes voorkomen. 

 Ook Ovidiüs maakt in zijne Halieutica melding van deze zelfbevruchting. 

 Plinius , die ten onregte laatstgenoemden schrijver voor den ontdekker van dit 

 zoo belangrijke feit houdt, en later Rondelet (1654) hebben het eveneens in 

 hunne werken aangehaald, doch, zoo 't schijnt, niet nader onderzocht, zoodat 

 zij eigenlijk de zaak niet verder bragten. Eerst Filippo Cavalini bestudeerde 

 op nieuw de geslachtsdeelen van Serranus scriba en communis (cabrilla?), doch 

 hoewel zijne Memoria sulla generatione dei pesci (Napoli 1787) een voor zijn 

 tijd weigeschreven werk mogt heeten en ook hij en hom en kuit in dezelfde 

 individu's waarnam, ontbrak toch aan zijn onderzoek de bevestiging door het 

 mikroskoop, namelijk: dat hetgeen hij voor testis hield wezenlijk testis was. 

 Na Cavalini had Valenciennes gelegenheid eenige Serrani te onderzoeken, 

 doch zijne exemplaren waren reeds sedert eenige dagen dood en zijne nasporing 

 kon dus niet zoo naauwkeurig zijn, als hij zelf gewenscht had. Hij hield zich 

 echter overtuigd , ook na dit gebrekkig onderzoek , dat hij met hermaphrodieten 

 te doen had gehad; „wanneer ik het orgaan", zegt Valenciennes, ,/t welk voor 

 „ de hom moest gelden en op het ovarium bevestigd was , alleen had gevonden , 

 „dus zonder ovarium, zoude ik geene zwarigheid gemaakt hebben, het vooreene 

 „wezenlijke hom te houden." Cuvier, die eerst Valenciennes' meening om- 

 helsde, schijnt later, in de tweede uitgave van zijn Règne animal , de waarheid 

 van Cavalini's waarneming weder in twijfel te trekken en Duvernoy, die zelf 

 wederom een S. scriba en cabrilla onderzocht en de laatste schrijver is, dien 

 Düfossé aanhaalt, verklaart ronduit het volgende: „Il n'y avait, dans 1'un ni 

 „dans 1'autre exemplaire deux sortes d'organes cpai aient pu me faire soupcouner 

 „Ie moins du monde, 1'existence simultanée, dans Ie même individu, des or- 

 ganes de la génération males et femelles et conséquemmeiit 1'hermaphroditisme." 

 Het was bij dezen twijfelachtigen stand van zaken, dat Düfossé, Professeur 

 suppléant a l'Ecole de Médecine te Marseille, van de gunstige gelegenheid, die 

 hem de nabijheid der Middellandsche zee aanbood, gebruik maakte en het 

 onderzoek van het beweerde hermaphroditismus der Serrani op nieuw begon. 

 Hij opende en onderzocht niet minder dan 368 voorwerpen van de drie soorten 

 van Serranus, welke bij Marseille voorkomen, namelijk van S. scriba, cabrilla 

 en hepatus, waarbij hij tot het boven reeds medegedeelde resultaat kwam, dat 

 alle drie normaal hermaphrodiet zijn. 



Daar het ons doel is eene vergelijking in te stellen tusschen het hermaphro- 

 ditisme, gelijk het normaal bij de zeebaarzen voorkomt, en het hermaphroditisme. 

 zoo als het zich abnormaal, sporadisch, bij andere visschen vertoont, zal het 



