— 92 — 



sels van verdroogde zachte deelen. De refter tand heeft, nabij den top, het aan- 

 zien, als ware hij vroeger beleedigd geworden. De kiezen van de benedenkaak zijn 

 eenigzins onregelmatig geplaatst, hier en daar karieus en weinig afgesleten. 



Bij eene voor- en achterwaartsche beweging van de benedenkaak kan geen 

 eigenlijk knagen tot stand gekomen zijn, maar wel eene wrijving van de buiten- 

 vlakte van den regter boventand tegen een gedeelte van het voorvlak van den 

 benedensten tand der zelfde zijde. 



Ziedaar gevallen van buitengewoon uitgegroeide snijtanden, door anderen en 

 door mij waargenomen. Ik veroorloof mij, de volgende opmerkingen over dit 

 onderwerp hierbij aan te bieden. 



Ik behoef hier slechts te herinneren, dat de snijtanden van de knaagdieren 

 behooren tot de groep met onbeperkten groei. De tandkiem leeft voort in het 

 holle, benedenste gedeelte van den tand, zet aanhoudend nieuwe tandstoffe af, 

 die het reeds bestaande gedeelte voor zich uitstuwt. Intusschen leert de waar- 

 neming, dat er zoogdieren zijn, wier tanden al verder en verder buiten den 

 mond uitkomen, terwijl zij bij anderen, hoezeer ook steeds aangroeijende, bin- 

 nen de gewone perken blijven. Het eerste ziet men bij den olifant, bij den 

 eenhoorn, bij verscheidene zwijnsoorten; het laatste bij de knagers. In het eerste 

 geval wordt de voortgebragte zelfstandigheid niet verbruikt, in het laatste wel 

 en in evenredigheid met de produktie. Worden er nu omstandigheden geboren, 

 die het verbruik beperken of onmogelijk maken, dan zullen de laatstgenoemde 

 dieren soortgelijke verschijnselen vertoonen, als de eerstgenoemde. In één woord: 

 wat bij den olifant in normalen toestand gebeurt, het geschiedt bij den haas 

 in abnormalen staat. Dezelfde wetten beheerschen beide. Dit blijkt als wij de 

 oorzaken nagaan, in normalen en abnormalen toestand. 



Eéne oorzaak ligt terstond voor de hand. Owen spreekt het duidelijk uit, 

 dat de snijtanden van den olifant zulke verbazende slagtanden worden, doordien 

 er geene tegenover staan, die eene afschuring bewerkstellingen. Geen krachtiger 

 voorbeeld van hetzelfde verschijnsel door dezelfde oorzaak, dan bij den linker 

 hondstand van Monodon monoceros. In de boven medegedeelde gevallen van 

 knagers laat zich niet altoos stellig aantoonen, dat de even genoemde oorzaak 

 werkzaam was; alleen is zeker, dat Pallas en Owen bepaaldelijk wijzen op het 

 gemis van een schurenden tand. 



Er is echter eene andere oorzaak, die volkomen gelijk werkt, als de eerste, 

 en in de gevolgen voor de dieren dikwerf veel lastiger en nadeeliger is. De 

 tanden kunnen alle voorhanden zijn in een knaagdier, maar door eene of andere 

 oorzaak hunne rigting zoo veranderd wezen, dat zij of niet of slecht op elkaar 

 kunnen werken. De utrechtsche eekhoorn is er een duidelijk voorbeeld van. Het 

 verdient nog opgemerkt te worden, dat de verlengde tanden, in dit geval, iets 

 ziekelijks hebben, doordien de cement laag, waarin de kleurstof zetelt, óf niet 

 aanwezig is, óf kleurloos bleef. Wat onzen haas aangaat, het is moeijelijk op te 

 sporen, welke oorzaak de eerste aanleiding heeft gegeven tot het doorgroeijen 

 van al de tanden, maar ook in dit voorwerp heeft de benedenkaak eene eenig- 

 zins scheeve rigting. Legt men den kop omgekeerd voor zich, de gewrichtshoofdjes 

 naauwkeurig in de geledingsvlakteu geplaatst, dan neemt men waar, dat de on- 

 derste kiezen van den regter kant geheel binnen de regter bovenkiezen vallen, 

 terwijl toch de linker benedenste en de linker bovenste op elkaar sluiten. Ook 

 raken de beide snijtanden van de benedenkaak den regter boventand niet, maar 

 liggen tegen den linker boventand. 



Jammer is het, dat in geen enkel geval een naauwkeurig ontleedkundig on- 

 derzoek is in het werk gesteld, om, onder anderen, uit te maken, of er eene 



