— 93 — 



soort van zijdelingsche ontwrichting hebbe plaats gevonden. Deze ontwrichting 

 echter kan nimmer anders plaats vinden, dan nadat de benedenkaak zich voor- 

 waarts bewogen heeft. Als gelegenheidgevende oorzaak mag men stellig uitwen- 

 dig geweld aannemen, zoo als het knagen aan zeer harde voorwerpen en het af- 

 glijden van de benedenkaak naar een der beide zijden. Al ware het nu, dat de 

 herstelling van de ontwrichting mogelijk zij, dan zal dit toch eenigen tijd kos- 

 ten, zij het ook slechts één dag. In dien tijd is de groei der tanden niet be- 

 lemmerd, de kiem kan, op hare veilige ligplaats, niets geleden hebben; er wordt 

 derhalve weldra een toestand geboren, die de normale verhouding tusschen de 

 tanden voor altijd onmogelijk maakt. 



Wordt aan een van de beide kanten het spierstelsel, dat tot beweging van 

 de benedenkaak dient, gewond of anders ziekelijk aangedaan, er is geen twijfel 

 of er zal een scheeve stand van de kaak en verlenging van tanden ontstaan. Dit 

 wordt bevestigd door proeven van Bernard, die de magt van de spier eenerzijds 

 weg nam, door de innervatie onmogelijk te maken. Met behulp van een opzet- 

 telijk hiertoe dienstig mesje *) verrigtte hij de moeijelijke operatie, om het vijfde 

 paar zenuwen, binnen het bekkeneel, door te snijden. Na de doorsnijding ont- 

 staat paralyse van de spieren der kaak. Snijdt men slechts aan de ééne zijde 

 door, dan kan het dier de kaak blijven bewegen en voedsel nemen, maar het 

 kaauwen is onvolkomen, het dier vermagert en zal sterven, niet aan de kunstbe- 

 werking, maar aan slechte voeding. De kaak wordt natuurlijk getrokken naar 

 den gezonden, niet geopereerden kant, de snijtanden vallen niet meer op elkan- 

 der, ook sluiten de kiezen niet goed. Het dier sterft van honger f)« 



Hoe belangrijk de proef van Bernard moge wezen, ik kan er niet onvoor- 

 waardelijk in berusten. Of is het boven allen twijfel verheven, dat de condylus 

 van de benedenkaak en zijne banden, bij de kunstbewerking, ongedeerd en on- 

 verplaatst blijven? Is de operatie wel zóó onschuldig, als wordt gezegd? Wij 

 mogen er niet op antwoorden, omdat er geene lijkschouwing wordt medegedeeld, 

 waaruit had moeten blijken, dat de hersenen niet ontstoken waren, dat geen 

 bloedstorting had plaats gevonden, en nog zoo veel meer. Ik betwijfel eindelijk, 

 of Bernard zijn konijn langer in het leven had kunnen houden door bouillon 

 in de maag te spuiten, zoo als hij beweert. Beter ware dan nog geweest een 

 mager soepje van de groenten, die het dier gewoon was te nuttigen. De friesche 

 haas laboreerde veel erger aan langtandigheid en was toch kloek en gezond. Hij 

 was in de vrije natuur, de ander in een laboratorium physiologicum. 



Het nuttigen van weeke spijzen, vooral gedurende langeren tijd in gevangen- 

 schap, wordt ook onder de oorzaken van verlenging der tanden opgegeven. 

 Het kuagen heeft dan bijna geen plaats; alle tanden verlengen zich en is 

 dit eenmaal begonnen, dan wordt weldra de rigting zóó, dat geen knagen 

 meer mogelijk is. In den gewonen toestand immers vallen de beneden-snijtan- 

 den achter de bovenste, doch zoodra laatstgenoemde zich krommen, schuiven de 

 eerstgenoemde er onder door, terwijl daarenboven de benedenste meer plegen aan 

 te groeijen, dan de bovenste. Naar de ondervinding van Pallas krijgen niet 

 alle eekhoorns, die met zachte spijzen gevoed worden, te lange tanden. Dit kan 

 niet bevreemden, als zij in gewone hokken worden gehouden, waarin zij aan be- 

 schotten, tralies enz, de tanden kunnen afslijpen. Men verlieze ook niet uit het 



*) Zie C Bebkvrd, Lecons sur la Physiol. et la Pathologie du Système nerveux. Paris, 1858. 

 Tom. II, p. 51, fig. 1. 



f) Zio Lecons, II, p. 98—101, eu de figuren 1, 2 en 3, pag. 103. 



