— 94 — 



oog, dat de knaagdieren geenszins alle spijs door knagen tot zich nemen. Als 

 onze muizen op het kanariezaad azen, dau brengen zij de korrels onmiddellijk 

 in den mond en vermalen ze. 



Ik moet nog een oogenblik stilstaan bij de twee kleine snij landjes van de 

 hazen en konijnen. De systematici hebben er aldra de aandacht op gevestigd en 

 er de familie der Duplicidentata op gegrond. Overigens zijn zij weinig onder- 

 zocht en er zijn er, die twijfelen of zij behooren tot de tanden met onbegrens- 

 deii groei. Dat de snijtanden van de onderkaak tegen de kleine tandjes slui- 

 ten, wordt wel eens vermeld. 



Het is voldoende bewezen, dat de achterste snijtanden, zoo zij niet worden afge- 

 schuurd, even als de anderen zich aanhoudend verlengen. Op welken leeftijd ik de 

 tandjes onderzocht, zij bezaten steeds eene kiemholte aan het beneden, zoogenaamde 

 worteleinde, terwijl de top afgeslepen, of zoo als de ïranschen eigenaardig zeggen, 

 versleten, verbruikt (usé: la dent s'use) is. Nu en dan is de top bijna vlak, dik- 

 werf een weinig uitgehold naar het midden, nimmer echter vertoont zich de 

 wigvormige gedaante van een knaagtand. Zij zijn geen snijtanden, die gelijk 

 staan met de gewone van alle overige knaagdieren. Dit bevestigt zich bij bet 

 mikroskopisch onderzoek Aan eene even belangeloos-dienstvaardige als zeer be- 

 kwame hand ben ik lengte- en dwarsdoorsneden van de kleine tandjes verschul- 

 digd. Ik zal voor het oogenblik alléén vermelden, dat beide doorsneden duide- 

 lijk toonen, dat de glazuurlaag den tand aan alle kanten omgeeft. Geen wonder 

 derhalve, dat de top vrij gelijkmatig afslijt, daar het merkwaardig verschil tus- 

 schen een verglaasde voorvlakte en een onverglaasd achtervlak hier niet, zoo als 

 loei bij de voorste snijtanden, bestaat. 



Wanneer stuiten nu de snijtanden van de benedenkaak op de kleine of ach- 

 terste van de bovenkaak? Dit gebeurt in den toestand van rust, d. i. als de 

 geledingshoofdjes juist in de geledingsvlakten geplaatst zijn. Dan bereikt de 

 voorvlakte van den eenen tand die van den anderen tand niet, zelfs niet zijn 

 knaagvlak, maar ligt achter dezen en op het kleine tandje. Het is nu echter slechts 

 een tijdelijke toestand, maar bij het knagen wisselt de wederkcerïge plaatsing der 

 tanden aanhoudend. Bij de achterwaartsche beweging van de kaak moet de knaag- 

 vlakte van den eenen tand afgeslepen worden door het glazuur van den anderen 

 en terstond daarna het glazuur van den eersten stuiten op het kleine tandje. De 

 top van dit tandje zal, door de verglaasde vlakte van den grooten tand, elk oogenblik 

 bij het knagen worden afgeschaafd, doch het meest stof verliezen, waar de zelfstan- 

 digheid minder hard is, dat is binnen den omtrek van het overal aanwezige glazuur. 



Het spreekt van zelf, dat zoodra de zich abnormaal verlengende tanden der 

 benedenkaak van den haas, te Rijs, niet meer achter de zich krommende boven- 

 tanden kwamen, de toppen van de kleine tandjes zich moesten verheffen. 



Voorbeelden van verlengde kiezen heb ik van knaagdieren noch ontmoet, noch 

 ergens beschreven gevonden. Zij bezitten echter alle eigenschappen, om door ge- 

 lijksoortige oorzaken, als wij hebben opgegeven, dezelfde afwijkingen te kunnen 

 opleveren. Het gebeurt althans bij andere zoogdieren, voorzoover hunne kie- 

 zen nog een werkzame kiem bevatten. Rudolphi zag, in Berlijn, den schedel 

 van een paard, waaraan de derde en vierde benedenkies ontbrak, terwijl die van 

 de bovenkaak verlengd waren, zoodat de derde één duim boven de anderen uit- 

 stak. In Hannover vond hij meer dergelijke gevallen *). 



Heb ik boven gezegd, dat dezelfde wetten de normaal en de abnormaal door- 



") Zie Bemerkunyen auf emer lieise, I, ö. b9, u. 76. Beilin, 1804. 



