— 95 — 



groeijende tanden beheerschen, dan begrijp ik hieronder ook den hoofdvorm en 

 de rigting dier tanden. Hierover nog een woord. 



De" waarneming leert, dat de vorm en rigting der deelen van een' tand binnen 

 de tandkas bepaald worden, en dat derhalve de vorm buiten de kas daaraan 

 moet beantwoorden. Men kan er de bewijzen voor vinden bij eenhoorn, olifant, 

 rivierpaard, babirousse, enz. Vergelijkt men de geopende tandkas van de bo- 

 venkaak van een 1 haas met die van de benedenkaak, dan heeft men een duide- 

 lijk voorbeeld voor oogen. De groote kas van de bovenkaak is een boog van 

 een cirkel: het gevolg is, dat de abnormaal doorgroeijende tand bijna een cirkel 

 vertoont. De weinig gebogene en korte kas (6 a 7 m.m.) van den kleinen 

 tand geeft minder kromme tandjes. De vorm en rigting van den alveolus der 

 benedenkaak wijst duidelijk op een flaauwe opwaarts strekkende bogt van den 

 tand. Zoowel de zeer aanzienlijke lengte, als de kromming van het gedeelte van 

 de tanden, dat steeds, hoewel tijdelijk, binnen de kaken der knagers verholen 

 is, strekt om aan de teedere kiem een veilig verblijf te bezorgen. Het geweld, 

 gedurende het knagen op de toppen uitgeoefend, kan door deze inrigting de 

 werkzame kiem niet deren. 



Doch ik had, bij het ter sprake brengen van dit punt, bovenal de bobac op 

 het oog. Wat wij bij dit dier zagen, doet aan eene gewelddadige verdraaijing 

 van de tanden denken, en sommigen meenden, dat geen andere verklaring moge- 

 lijk ware. Doch een naauwkeurig onderzoek leert, dat alles zich opheldert uit 

 den vorm, dien de tand binnen in zijn alveolus erlangt. 



Vergelijkt men de kassen van eenige knaagdieren onderling, dan blijkt, dat, 

 of alle opvolgende deelen nagenoeg in één vlak liggen, óf dat dit niet zoo is. 

 In het eerste geval schuift de tand in één vlak en met ééue bogt voort. In 

 het laatste geval bezit de tand een tweede bogt. Beweegt men dezen tand 

 langzaam uit den alveolus, dan krijgt men een volkomen evenbeeld van dien van 

 de bobac, wat de rigting der vlakten aangaat. Als het gedeelte van den tand, 

 dat buiten de kas steekt, niet wordt afgeslepen, dan zal het niet regtuit vooi- 

 waarts worden gestuwd door de nieuwe volgende deelen, maar moet schuins bui- 

 tenwaarts worden gedrongen. Om eene volledige voorstelling hiervan te verkrijgen, 

 lette men vooral ook op de verhouding van de vier tandvlakten tot elkander. 



Na het indienen van bovenstaand stuk werd ik door de vriendschappelijke 

 welwillendheid van Prof. W. Vrolik in staat gesteld, kennis te nemen van een 

 belangrijk voorwerp uit zijn museum. Hieraan heeft het volgende bijvoegsel zijn 

 ontstaan te danken. 



Een gave kop van Acanthion javanicum bezit in de bovenkaak twee buiten- 

 gemeen ontwikkelde snijtanden, wier toppen naar het gehemelte gewend zijn. 

 Zij zijn aan den voorkant bruin, tot aan het meer naar binnen gebogen ge- 

 deelte, waar de schuring, door de benedentanden veroorzaakt, de gekleurde laag 

 meer of min heeft weggenomen. De toppen zijn niet beitelvormig, maar vlak. 

 Aan den, naar het verhemelte gekeerden, achterkant zijn de tanden nabij de top- 

 pen beschadigd. Zij divergeren, even als die van den haas, doch in mindere 

 mate. De lengte van de tanden, langs de buitenbogt gemeten, bedraagt 60 m.m. 

 De drie voorste paren kiezen zijn goed ontwikkeld en gaaf; het achterste paar 

 is nog niet buiten de tandkassen gekomen, maat op het punt van door te breken. 



De snijtanden van de benedenkaak zijn kort en in een toestand, dien men aan 

 vroeger gepleegd geweld mag toeschrijven. De buitenste lagen van de tanden 

 zijn deels verloren gegaan, vooral van den linker tand; de toppen zijn afgerond. 



