BATAVIAASCH GENOOTSCHAP 



VAN 



KUNSTEN EN WETENSCHAPPEN. 



►l-O-t- 



ZOOLOGIE. 



Voorloopige mededeelingen nopens reizen in den 

 Iflolukschen Archipel, 



DOOR 



Dr. h. a. bernstein, 



November 1860— April 1861. 



Den 7 den November 1860 vertrok ik van Batavia met de nederlandsch-in- 

 dische stoomboot // Padang" en kwam den 7 den December op Ternate aan. Mijn 

 plan, om de mij door de regering opgedragen reizen met een onderzoek van het 

 noordelijke schiereiland van Halmahera en het eiland Morotai te beginnen, kon 

 ik tot mijn leedwezen niet ten uitvoer leggen. Alle berigten stemden daarin 

 overeen, dat het wegens de op dien tijd van het jaar heerschende noordelijke 

 winden en hooge zee onmogelijk was met eene praauw — en eene andere gele- 

 genheid was niet voorhanden — om Tandjong Batoe Bissoa (de noordelijkste 

 punt van Halmahera) te komen en Galela te bereiken. Intusschen deelde de re- 

 sident mij mede, dat hij zich binnen kort naar Batjan zou begeven, ten einde 

 zijne excellentie den goeverneur-generaal op diens reis door de Molukken aldaar 

 op te wachten, en had de vriendelijkheid, mij voor te stellen, hem derwaarts te 

 vergezellen. Met genoegen maakte ik van dit aanbod gebruik. Wij vertrokken 

 den 22 sten December van Ternate, overnachtten op Kajoe en arriveerden den an- 

 deren dag des avonds op Batjan. 



In de eerste dagen na mijne, komst aldaar maakte ik dagelijks met mijne ja- 

 gers kleine uitstapjes in de onmiddellijke omstreken van de negorij Laboeha, ten 

 einde mij met de plaatselijke gesteldheid en de fauna bekend te maken. Eerst 

 na het vertrek van zijne excellentie, die don 2 den Januarij Batjan bezocht, begon 

 ik tot verdere togtjes over te gaan. Aanvankelijk werden mijne nasporingen door 

 het aanhoudend goede weer zeer begunstigd, totdat in de tweede helft van Ja- 

 nuarij de regentijd inviel, welke omstandigheid niet slechts mijne plannen groo- 

 tendeels onuitvoerbaar maakte, maar ook het uitbreiden mijner verzamelingen zeer 

 belemmerde. Het duurde niet lang of al de lagere gedeelten van het eiland, 

 vooral daar, waar het water geen afloop had, waren door de regens in een moera 

 veranderd, waardoor sommige gedeelten van het eiland geheel ongenaakbaar wer- 

 den. Mijn plan was, eerst de zuidelijke en later de noordelijke helft van iJatjan 



