— 331 — 



stonden uit 14 zoogdieren, 487 vogels, 7 reptilen, 74 visschen, 32 schelpen, 

 2467 insekten en 2 zoöphyten. 



Wat nu de bovengenoemde notenmuskaatboomen betreft, zoo schijnen mij deze 

 tot eene bijzondere, welligt nieuwe, soort te behooren, die zich door bijzonder 

 groote vruchten en bladen kenschetst. Ik heb vruchten verzameld, die een om- 

 vang van 260 m.m. hadden, terwijl de noten, ofschoon niet naar evenredigheid 

 groot, toch eene zwaarte van bijna ^ medicinaal ons bereikten. 



Inhoever deze noten voor den handel van waarde zijn, durf ik niet beslis- 

 sen *). 



Mei— Oktober 1861. 



Na mijne te Batjan bijeengebragte kollektiën in de eerste dagen der maand 

 Mei naar Nederland te hebben verzonden, hield ik mij in de volgende weken on- 

 ledig met het zoölogisch onderzoek van Temate. Ofschoon dit eiland een be- 

 trekkelijk slechts geringen omvang heeft, vond ik aldaar toch verscheidene dieren 

 en wel niet alleen insekten, maar ook eenige vogels (eene fraaije Pica oganonata 

 Gr., Monarcha cinerascens, Eudynamus picatus en eene kleine, nog niet beschre- 

 vene Erythrura — E. phoenicura mihi), welke ik tot nog toe op geene andere 

 plaats heb ontmoet. Dit beperkt en aan zekere lokaliteiten gebonden voorkomen 

 van vele diereu is een, naar het schijnt, aan de Molukken eigen verschijnsel en 

 moet als de hoofdoorzaak worden aangemerkt van de groote verscheidenheid van 

 dierlijke vormen, welke de fauna dezer gewesten kenschetst. Ten einde dus vol- 

 ledig bekend te worden met alle in den Molukschen archipel voorkomende dieren 

 is het noodzakelijk, niet alleen de groote eilanden, maar ook de kleinere, indien 

 ze slechts van eenige uitgestrektheid zijn, zoo naauwkeurig mogelijk te onder- 

 zoeken. 



Als resultaat mijner onderzoekingen kon ik reeds op het einde van Mei eene tweede 

 bezending naar het Rijks Museum te Leiden, door tusschenkomst van het plaatse- 

 lijk bestuur, afzenden. Deze bezending, bestaande hoofdzakelijk uit op Ternate 

 verzamelde en uit eenige van Batjan afkomstige voorwerpen, welke met de eerste 

 bezending niet hadden kunnen worden verzonden, bevatte: 30 zoogdieren, 274 

 vogels, 2 reptilen, 67 visschen, 3 konchyliën, 713 insekten, 1 krustacee. 



Intusschen had ik, ofschoon te vergeefs, moeite gedaan om eene voor mijne 

 reis naar noordelijk Halmahera geschikte praauw te koopen. 



Ook de pogingen om, door tusschenkomst van den resident, zulk een vaartuig 

 van den sultan van Ternate of van dien van Tidore te krijgen, leidden tot geen 

 resultaat. Eindelijk werd mij door een makassaaisch handelaar eene praauw 

 aangeboden. Ofschoon deze reeds eenigzins oud en ook niet zeer ruim was, be- 

 sloot ik toch tot den aankoop, ten einde zoo spoedig mogelijk op reis te kun- 

 nen gaan. Intusscheu vereischte de toestand van dit vaartuig verscheidene repa- 

 ratiën en toen deze voltooid waren, vertraagde het wegloopen van eenige door 

 tusschenkomst van het plaatselijke bestuur van den sultan verkregen inlandsche 

 matrozen, weinige oogenblikken voor mijn vertrek, mijn vertrek weder eenige dagen. 



Eindelijk, in den namiddag van den 25 sten Juuij, waren de weggeloopen meu- 

 schen allen weer teruggebragt en ten einde eene herhaling van het gebeurde te 

 voorkomen, besloot ik onmiddellijk te vertrekken. Het was intusschen reeds 5 

 uur geworden en volkomen windstil, zoodat het te voorzien was, dat ik dien dag 

 niet ver zoude komen. 



*) Deze noten zijn sedert chemisch onderzocht en veel beter dan de gewone soorten bevonden- 

 Zie Notulen N. I. Maatschappij van Nijverheid en Landbouw, vergadering van 16 Mei 1862. bladz. 



