— 333 — 



den volgenden dag beginnen met het doen van onderzoekingen en het verza- 

 melen. 



In den eersten tijd doorzocht ik uitsluitend de meer nabij liggende streken en 

 na deze geëxploiteerd te hebben ging ik over tot grootere uitstapjes. Zoodoende 

 werd zuidelijk het land tot aan Tabello doorkruist, westelijk een togtje onderno- 

 men langs den oever van de Tiabo dwars door het land tot nabij de westkust 

 en in noordelijke rigting de kust tot aan Toebomaleo en Saloeta bezocht. 



De negorij Galela, buiten twijfel de aanzienlijkste op het noordelijke schierei- 

 land van Halmahera, is gelegen aan eene ruime, naar het oosten opene baai, als 

 welker uiterste grenzen men kan beschouwen zuidelijk Taudjong Loeari, tevens 

 de landen Galela en Tabello scheidende, en noordelijk Taudjong Salimoeli. De 

 bewoners bestaan, behalve uit Alfoeren, uit Ternatanen, hunne afstammelingen en 

 eenige Chinezen, welke laatste zich hier ophouden tot het drijven van handel, 

 voornamelijk met de hier geteelde rijst, olie en gedroogden visch. Zij bewonen 

 een afzonderlijk, omstreeks in het midden der negorij gelegen, gedeelte van deze, 

 nabij de plaats, waar vroeger het huis van den adsistent-resident stond. Een niet 

 onbelangrijk gedeelte der bevolking woont echter buiten de negorij, hetzij in 

 kleine, meestal een welvarend uiterlijk hebbende, kampongs, hetzij in eenzame, 

 niet zelden ver afgelegene, in het midden van kleine tuineu of rijstvelden staande, 

 hutten. Een ander gedeelte houdt zich hoofdzakelijk met vischvangst bezig en 

 voert een ongestadig, rondzwervend leven. 



De omstreken van Galela vormen een betrekkelijk effen, slechts van lage, golf- 

 vormige heuvelreeksen doortrokken terrein, dat zuidelijk door de vulkanische 

 berggroep van den Goenoeng Api, westelijk door de lage, langs de westkust van 

 het land zich uitstrekkende, bergketen en noordelijk^ door de van den linker oever 

 van de Tiabo tot aan T. Bissoa reikende berggroepen wordt begrensd. Een niet 

 onbelangrijk gedeelte van dit terrein is bebouwd; daarop — en wel op drooge 

 velden — wordt hoofdzakelijk rijst, in mindere hoeveelheid eene soort van gierst 

 en eindelijk de gewone tuinvruchten geteeld. Al deze plantsoenen zijn door kleine 

 wegen onderling verbonden en dientengevolge was het voor mij niet moeijelijk 

 het land in alle rigtingen te doorkruisen Ook alaug-alang, dat hier, evenals 

 op Java, overal weelderig tiert, waar de eens ontgonnen grond niet geregeld be- 

 bouwd maar eenigen tijd aan zich zelven wordt overgelaten, vindt men menig- 

 vuldig. Op vele plaatsen waren sporen van vroegere vulkanische verschijnselen 

 zigtbaar. Verscheidene lavastroomen laten zich, niettegenstaande zij thans met 

 bamboe, kreupelhout en gedeeltelijk ook met boomen bedekt zijn, gemakkelijk na- 

 gaan, daar zij aan de kanten scherp begrensd zijn. Een van deze lavastroomen, 

 met eene breedte van een paar honderd schreden, digt bij het zuideinde van Ga- 

 lela in zee uitkomende, heeft een wild uiteengescheurd, reeds in de verte aan 

 zijne zwarte kleur kenbaar voorgebergte gevormd. Deze lavastroomen zijn blijk- 

 baar afkomstig van den bovengenoemden, bezuiden Galela gelegen G. Api, ook 

 Tolo genaamd. Ook de beide, onderling door eenen eenigzins lageren bergrug 

 verbonden G. Tarakan, waarvan de hoogste, ook eenvoudig Tarakan genoemd, on- 

 middellijk achter de huizen van Galela verrijst, hebben blijkbaar hun oorsprong 

 aan vulkanische krachten te dankeu. Op de kaart vau Melvill van Carnbee is 

 deze berg op zoodanige wijze aangegeven, dat men aldaar een hoogen berg zou ver- 

 wachten. Hij is echter naauwelijks meer dan een heuvel, wiens top, volgens mijue 

 barometer-waarneming 900 parijsche voeten *) hoog, men in een uur gemakkelijk 



*) Naauwkeurig kan ik dit eerst opgeven na de berekening van al mijne op verschillende tij- 

 den gedane waarnemingen. Hetzelfde geldt ook voor de overige hoogte-opgaven, welke du3 

 slechts als voorlocpige kunnen gelden. In 't geheel heb ik meer dan 50 barometer-waarnemingen 

 gedaan en nog te berekenen. 



