— 334 — 



van Galela uit kan bereiken. Aan den zuidelijken voet van dezen berg, links 

 van den weg bij het zoogenaamde meer van Galela, werden mij eenige kleine, 

 trechtervormige verdiepingen getoond, uit welke, volgens oude overleveringen, vroe- 

 ger vuur moet zijn gekomen. Er was echter aan deze onbeduidende verdiepin- 

 gen, die toen, evenals het land rondom, met rijst beplant waren, niets te zien 

 wat deze overlevering bevestigde. Het zoo even genoemde meer van Galela ligt 

 aan den zuidelijken en zuidwestelijken voet van den G. Tarakan en is blijkbaar 

 een gezonken krater. Ook nu nog levert het verschijnselen op, die tot eene ver- 

 binding met het binnenste der aarde doen besluiten. Op eene plaats namelijk, 

 aan den zuidelijken oever, stijgen gedurig gasbellen op, evenals men dat in de 

 Lago d'Agnano bij Napels en elders waarneemt. Er houden zich veel watervo- 

 gels aan dit eenzaam gelegen meer op, waarom ik het herhaaldelijk heb bezocht. 

 Eene voor mijne kollektie en welligt ook voor de fauna nieuwe soort is eene 

 groote Ardea, veel overeenkomst hebbende met de in Australië voorkomende A. 

 syrmatophora, en een kleine Rallus (sp?). Noordelijk van den G. Tarakan, om- 

 trent 1£ uur gaans van Galela, komt de Tiabo in zee uit, eene kleine, weinig 

 diepe rivier, die men slechts met praauwen vau de kleinste soort een eindje kan 

 opvaren. Zij is echter voor de Galelorezen vau bijzonder veel belang, doordien 

 aanvankelijk langs hare oevers en gedeeltelijk in hare bedding, vervolgens door 

 het bosch, een pad tot naar Bratakoe leidt, eene kleine, uit slechts weinige hui- 

 zen bestaande kampong aan de westkust van Halmahera, even bezuiden het bo- 

 vengenoemde Gamkaï gelegen. 



Yau dezen weg maken de Galelorezen gebruik, o in, wanneer bij aanhoudend oos- 

 telijke winden de vischvangst te Galela weinig oplevert, naar de andere kust te 

 komen, welke zij zoodoende binnen l\ of 2 dagen bereiken, terwijl de reis rondom 

 Tandjong Bissoa per praauw veel langer zoude duren. Ook ik heb langs dit 

 wegje een togt tot nabij Bratakoe ondernomen. Noordelijk van de Tiabo is de 

 kust tot aan Tandjong Salimoeli steil en door de voorliggende klippen slechts voor 

 kleine praauwen genaakbaar. Zuidelijk van Galela verrijst de reeds genoemde 

 berggroep van den Goenong Api. Zij bestaat uit een groot aantal van min of 

 meer onderling verbonden bergen, die echter, behalve de eigenlijke G. Api en de 

 meer geïsoleerd, oostelijker gelegen, Mamoeïa, door de Galelorezen niet met bijzon- 

 dere namen worden onderscheiden. Den Goenong Api besteeg ik in de eerste 

 dagen vau Augustus, na alvorens een pad tot aan den krater te hebben laten 

 openhakken. 



Van de kampong Mamoeïa uitgaande, leidde de weg aanvankelijk door de tui- 

 nen van het dorp, later in de gedeeltelijk uitgedroogde bedding van de bij ge- 

 noemde kampong in zee uitkomende beek Moeïa en eindelijk door digt woud, 

 bamboe en rottangboschjes, langs een zacht hellend en slechts op weinige plaatsen 

 steil opstijgend terrein tot op eene plaats, welke, volgens de mij als gidsen die- 

 nende Alfoeren, aan den voet van den eigenlijken G. Api was gelegen — want 

 zien kon ik uithoofde van het hooge geboomte niets — en waar zij eenige hut- 

 ten hadden gereed gemaakt. Aangezien het reeds 3 uur 's middags was en de 

 regen dreigde, besloot ik hier te overnaehten. Den volgenden dag bereikte ik 

 reeds na & uren stijgen langs de betrekkelijk steile en door den regen van den 

 vorigen dag glibberige helling van den berg den rand van den krater. Ik liet 

 hier een paar hutten oprigten en bleef er 4 dagen, hoofdzakelijk ten gevolge van 

 de vele regens, die mijne werkzaamheden niet weinig belemmerden. 



De krater vormt eene lange en breede vallei, aan welker oosteinde zich de ei- 

 genlijke, omtrent 200 voeten dieper gelegene krateropening bevindt, die thans 

 echter gesloten is en een klein meertje vormt. Ofschoon nu deze vulkaan sints 

 lang geene eruptie heeft gehad, kan men hem toch niet als uitgebrand beschou- 



