— a35 — 



wen. Niet slechts uit de wanden van den eigenlijken krater, maar ook uit die 

 van de genoemde vallei — kawa of solfatara, ofschoon ik slechts zeer geringe 

 sporen van zwavel zag — stijgen gedurig rookkolommen op. De temperatuur is 

 daar db 1 duim onder de oppervlakte der aarde 100° Cels. Het midden der 

 kawa is met zand en kleine steenen (rapilli) gevuld en daar, waar de tempe- 

 ratuur der aarde zulks toelaat, met eene soort van kort gras bedekt. Ook dient 

 deze kawa tot verblijf- en schuilplaats van talrijke herten, Gervus molnccensis. 

 Overal Jagen beenderen en hoornen van deze dieren op den grond verstrooid. De 

 bodem dezer solfatara is volgeus mijne barometer-waarnemingen ± 2800 parij- 

 sche voeten hoog, terwijl de noordwestelijk en westelijk daarvan gelegen, met 

 enkele kreupelachtige met talrijke parasieteu bedekte boomeu en eene tusschen deze 

 groeijende rubus-soort bedekte bergrug tot ± 3000 voeten stijgt. Deze bergrug 

 sluit zich aan een meer zuidelijk gelegen en nog iets hoogeren berg, die mij 

 als de G. Tabello werd opgegeven. Gaarne had ik ook dezen berg bezocht, maar 

 aangezien ik eerst een weg derwaarts zou hebben moeten laten aanleggen en mijne 

 begeleiders niets meer te eten hadden, moest ik daarvan afzien. 



Ook verrijkte deze togt mijne kollektie met verscheidene dieren, waaronder de 

 eerst sints weinige jaren bekende Paradisea Wallacei, waarvan ik van Batjan eene 

 grootere soort had medegebragt, die ik echter in het lage land bij Galela niet heb 

 ontmoet. Weinige dagen na mijn terugkeer naar GaJela besteeg ik ook den 

 Goenong Mamoeïa, nadat intusschen door daartoe in dienst genomen Alfoeren een 

 weg tot op zijn top was gemaakt. Van dezen berg, dien ik, van den voet af 

 gerekend, binnen 3 uren beklom, heeft men een heerlijk gezigt over een groot ge- 

 deelte van noordelijk Halmahera, Morotai en vooral over de onmiddellijk aan zijn 

 zuidoostelij ken voet gelegen eilandjes van Tabello. De Mamoeïa is, gelijk zijne 

 gedaante aantoont, een uitgebrande vulkaan, wiens krater zich nog aanwijzen laat, 

 hoewel die thans geheel begroeid is. Hij is ± 2900 parijsche voeten hoog. 

 Het verwondert mij dus, hem op de kaart van Melvill van Carnbee slechts even 

 aangeduid te vinden, te meer daar hij door zijne geïsoleerde ligging onmiddellijk 

 aan zee zeer in het oog valt en op grooten afstand zigtbaar is. Zijn oostelijke 

 voet vormt de reeds genoemde Taudjong Loeari. Zuidoostelijk van deze tandjong 

 begint de reeks van lage eilanden, welke zich tot bezuiden Tabello uitstrekken. 

 Van zee uit gezien, schijnen deze eilanden onbewoond te zijn, ofschoon de tal- 

 rijke kokospalmen, wier kruinen zich boven de langs het strand groeijende rhi- 

 zophoren verheffen, het aanwezig zijn van woningen verraden. Met uitzondering 

 van de kleinste eilandjes hebben de grootere, vooral Tolono, eene vrij sterke be- 

 volking, welke zich met landbouw en visch vangst onledig houdt. De kampongs, 

 welke alle achter den bedoelden rhizophoren-ring en onmiddellijk aan strand lig- 

 gen, hebben meestal een zeer welvarend en net voorkomen. Zoo zag ik er in de 

 woning van een der hoofden, tot mijne niet geringe verwondering, verscheidene 

 porceleinen schotels en een groot presenteerblad. Het binnenste gedeelte dier eilan- 

 den bestaat voornamelijk uit rijstvelden. Ook werd ik hier, evenals elders op 

 door Tabellorezen bewoonde plaatsen, door een eigenaardig gebruik getroffen. Op 

 de graven namelijk, welke overigens geheel op die van. andere Alfoeren gelijken, 

 vond ik meestal een uit hout vervaardigden vogel, met uitgebreide vlerken zwe- 

 vend aangebragt. Dit gebruik herinnerde mij de schilderijen in de graftomben 

 van Thebe en de door deze bewaard gebleven voorstellingen der oude Egypte- 

 naren omtrent de natuur der ziel. Volgens *'eze afbeeldingen neemt de ziel des 

 menschen bij zijn dood de gedaante van eer, vogel aan, die uit den mond des 

 stervenden vliegt en in deze gedaante door Anubis voor den regterstoel van Osi- 

 ris wordt gebragt. Om deze reden vindt men in de graftomben van Thebe dik- 

 werf een zwevendeu vogel geplaatst, evenals dat bij de Tabellorezen in gebruik is. 



