— 336 — 



Ofschoon het ver van mij is uit deze omstandigheid iets te willen afleiden, vond 

 ik voormeld gebruik toch juist om genoemde reden interessant. 



Den 17 den Augustus verliet ik Galela, vergezeld van een zoogenaamden loods, 

 die mij vooreerst naar het eiland Rau zoude brengen, aangezien de van Ternate 

 medegenomen menschen in die streken niet bekend waren. Uit gebrek aan wind 

 kwamen wij dien dag slechts tot Toetomaleo, eene onmiddellijk bezuiden Saloeta 

 gelegene kampong. Den volgeuden dag bereikten wij in den avond Rau en an- 

 kerden op eene plaats, niet ver van den ingang der zoogenaamde vogelnestholen 

 gelegen en tevens de eenige ook slechts op dien tijd van het jaar bruikbare an- 

 kerplaats op de oostzijde van het eiland. Den volgenden ochtend bezocht ik de 

 genoemde holen, die ongeveer op het midden der oostkust van het eiland Rau 

 gelegen zijn. Hun aantal is drie. Hunne ingangen liggen onmiddellijk naast el- 

 kander, terwijl allen van slechts zeer geringe diepte zijn. Het oostelijke hol dient 

 uitsluitend aan vledermuizen, vooral aan talrijke Hypoderma Peroni, tot schuilplaats. 



Het middelste, tevens aanzienlijkste, hol bevatte inderdaad eene groote massa 

 van nesten der Collocalia hypolueca Gr., eene eerst in de laatste jaren door den 

 engelschen natuurkundige W allace bekend gewordene soort, Deze nesten ge- 

 lijken echter, evenals de vogel zelf, op die der Collocalia fuciphaga Horsf. van 

 Java, bestaande gelijk deze hoofdzakelijk uit halmen, stukken van usneën, enz., 

 terwijl zich van de eetbare zelfstandigheid, het speeksel des vogels, slechts aan 

 den achterwand van het nest eene geringe hoeveelheid bevindt, dienende hier tot 

 aanhechting van het nest aan de rots. In het derde hol eindelijk vond ik, be- 

 halve de reeds beschreven nesten, ook eenige geheel witte, volkomen op die der 

 Collocalia nidifica van Java gelijkende. Het gelukte mij niet een der tot deze 

 nesten behoorende vogels meester te worden, niettegenstaande ik er eene aanzien- 

 lijke som voor beloofde. Volgens zeggen van den mij vergezellenden loods zou- 

 den deze witte nesten van dezelfde soort vogels afkomstig zijn als de andere, 

 wat mij echter om verschillende redenen niet waarschijnlijk voorkomt. Het 

 zoude niet onmogelijk zijn, dat dit de nesten van de echte Hirundo esculenta 

 Linn. waren, eene vogelsoort, van welke men sinds lange jaren niets meer gehoord 

 heeft, wier eigenlijk vaderland geheel onbekend is en die in de meeste musea van 

 Europa nog ontbreekt. Ik bleef drie dagen aan de kust van het eiland Rau, dat 

 geheel onbewoond is en slechts van tijd tot tijd door zwervende Galelorezen of 

 Tabellorezen wordt bezocht. De gemelde vogelnestholen, welke slechts eene zeer 

 geringe hoeveelheid bruikbare nesten opleveren, te meer daar er niet het minste 

 toezigt op wordt uitgeoefend, behooren aan den sultan van Ternate. 



Door mijne jagers verkreeg ik verscheidene nieuwe vogels, waaronder eene groote 

 Esacus sp., eene Tanysoptera, en de voormelde Collocalia hypolenca. De vogel- 

 nestholen leverden mij eindelijk verscheidene Chiropteren, vooral soorten van Rhi- 

 nolophus, Phyllorhina en de voornoemde Hypoderma Peroni. 



Van Rau stak ik den 22 8ten Augustus naar de tegenoverliggende kust van 

 Morotai over en wel naar Tjio. Deze kampong, gelegen aan den zuidelijken 

 oever van de gelijknamige kleine rivier, die hier in zee uitkomt, vond ik slechts 

 door ééne familie bewoond*, doordien de overige bewoners gedeeltelijk aan de pok- 

 ken overleden, gedeeltelijk gevlugt waren. De genoemde rivier bestaat eigenlijk 

 uit twee rivieren, die zich onmiddellijk voor de gemeenschappelijke monding ver- 

 eenigen. Van deze heeft de van het noorden komende, kleinere helder, de groo- 

 tere, van het oosten komende, troebel water. Zij is de grootste, mij bekende 

 rivier van Morotai, maar desniettemin zoo ondiep, dat men haar slechts bij vloed 

 en met zeer kleine praauwen een eindje opvaren kan. 



Deze rivier — of liever deze beide rivieren — heeft nagenoeg overal steile 

 oevers. Slechts op weinige plaatsen bevinden zich kleine, aaugespoelde stukken 



