— 338 — 



dagen tot een hernieuwd bezoek van het digtbij liggende eiland Rau. Den 6 den Ok- 

 tober zeilde ik langs de westkust van dit eiland, welke mij klippig en voor groote 

 praauwen slechts op weinige plaatsen genaakbaar bleek te zijn, en bereikte in den 

 laten avond de kust van Halmahera nabij den beoosten van T. Bissoa gelegen 

 T. Djejifa. Te vergeefs trachte ik den volgenden dag eerstgenoeinden taudjong te 

 passeren. De aanhoudend westelijke wind maakte zulks onmogelijk. Aangezien nu 

 ook op den 3 den Oktober de wind niet veranderde, maar nog heviger werd en ik 

 en mijn geleide volkomen gebrek aan levensmiddelen leden, besloot ik van de di- 

 rekte reis naar Ternate af te zien en koers naar Dodinga te zetten. Het was in- 

 tusschen reeds laat geworden, zoodat wij slechts T. Djejifa bereikten en hier op 

 eene ongunstige ankerplaats bij hooge zee en hevigen wind een moeijelijken nacht 

 doorbragten, niet zonder gevaar van op de klippen te worden geworpen. Eerst 2 

 dagen later kwamen wij naar Saloeta en vonden hier gelukkig gelegenheid om 

 eenige levensmiddelen te koopen. Intusschen was de wind weer naar het zuiden 

 oingeloopen, zoodat de reis slechts bij nacht door roeijen en door van den land- 

 wind, zoo veel mogelijk, te profiteren kon worden vervolgd. Zoo kwam het, dat 

 ik eerst den 15 den Oktober Kaoe en den 18 den Babane, aan de oostkust van 

 de hier slechts 1 uur gaans breede landengte van Dodinga gelegen, bereikte. Ik 

 liet hier een paar van mijne jagers ter bewaking der praauw achter en mijne 

 goederen naar Dodinga brengen en vertrok nog dieuzelfden avond met eene tot 

 dat doel gehuurde praauw naar Ternate, waar ik in den vroegen ochtend van den 

 10 den Oktober aankwam. 



Mijne bezigheden te Ternate waren spoedig beëindigd en na door tusschenkomst 

 van den resident nieuwe matrozen tot de voortzetting mijner reis van den sultan 

 te hebben ontvangen, vertrok ik den 29 sten Oktober weer naar Dodinga, waar ik 

 den volgenden dag aankwam en, aangezien ik van plan was eenige dagen aldaar 

 te vertoeven, ten einde mij met de fauna van die streek bekend te maken, mijn 

 intrek in de pasanggrahan nam, 



Nov. 1861 — April 1862. 



In de laatste dagen van Oktober was ik, gelijk in mijn laatste berigt is ver- 

 meld, te Dodinga op Halmahera aangekomen Mijn plan was slechts weinige dagen 

 aldaar te vertoeven, totdat de te Babane achtergebleven praauw in een tot het 

 voortzetten der reis geschikten staat zou gebragt zijn. Later wilde ik, als mij dit 

 wenschelijk zoude voorkomen, het van Ternate gemakkelijk te bereiken Dodinga 

 nog eens bezoeken. Intusschen bleken mij de ommelanden van die plaats bijzon- 

 der rijk aan diereu te ziju, hetgeen welligt daaraan kan worden toegeschreven, 

 dat hier de vier groote schiereilanden van Halmahera zich vereenigen en zoo- 

 doende een centraal-punt van dit eiland vormen. De op elk dezer schiereilanden 

 voorkomende dieren kunnen dus over wal de ommelanden van Dodinga bereiken. 

 Er was echter nog eene andere omstandigheid, die mij aanleiding gaf, mijn ver- 

 blijf te Dodinga te verlengen. De pokken hadden ook hier groote verwoestingen 

 onder de bevolking aangerigt en ten gevolge daarvan ontmoette ik overal in het 

 bosch verlatene hutten en tuinen, wier eigenaren of dood of gevlugt waren. De 

 paden, welke deze hutten onderling en met den van Dodinga naar Babane lei- 

 denden Aveg verbonden, waren toen nog bruikbaar en stelden mij in de gelegen- 

 heid zonder moeite het bosch in alle rigtingen te doorkruisen. Welligt zouden 

 reeds na weinige maanden deze paden, hutten en tuinen verdwenen en alsdan het 

 bezoeken der bosschen en bergen minder gemakkelijk geweest zijn. Om die reden 

 stelde ik mijn vertrek meer dan eene week uit en ik had geene reden om daarover 



