— 339 — 



berouw te gevoelen. Want het gelukte mij iu dien tijd eene betrekkelijk zeer 

 aanzienlijke kollektie bijeen te brengen. Van zoogdieren kreeg ik slechts een ge- 

 ring aantal, doordien deze klasse in de Molukken bijzonder arm aan soorten is 

 en hoofdzakelijk slechts door Chiropteren en Cetaceën wordt gerepresenteerd. Aan- 

 zienlijk daarentegen is het ornithologische gedeelte der kollektie, waaronder ver- 

 scheidene zeer zeldzame en hoogst waarschijnlijk nieuwe soorten voorkomen. Ook 

 reptiliën en insekten werden in belangrijke hoeveelheid verzameld. Den 16 de i 

 November liet ik mijne goederen naar Babane brengen en ik vertrok den volgenden 

 dag tegen den middag. 



Reeds op deze reis deed ik de ontdekking, dat de, door vriendelijke tusschen- 

 komst vau den resident, van den sultan van Ternate verkregen inlandsche ma- 

 trozen grooteudeels volkomen ongeschikt waren voor de hun opgedragen taak. 

 De djoeragan had, iu plaats van gedurende mijn verblijf te Dodmga, gelijk hem 

 gelast was, de praauw in behoorlijken staat te brengen, het verkieslijker gevonden 

 niets te doen en zijn geld voor niets te verteereu; de djoeroemoedi was volkomen 

 onbekend met de handteriug van het roer en wist nog niet eens, dat het moet 

 worden aangebonden, vermeenende het gelijk een riem te kunnen gebruiken. Geen 

 wonder dus, dat, bij zoo slechte leiding, de praauw een zeer onregeldeu koers 

 hield, soms 90° van de juiste rigting afwijkende. Niettegenstaande de daardoor 

 veroorzaakte vertraging bragt ons de uitmuntend gunstige wind nog voor den 

 avond naar Kaoe. Den volgenden ochtend huurde ik dadelijk een klein huisje 

 aan het strand en kon reeds den 10 den November met mijne navorschingen be- 

 ginnen. 



De vrij aanzienlijke negorij Kaoe ligt aan eene wijde, naar het z.-o. opene 

 en het iaud weinig insnijdende baai, zuidelijk door tandjoug Boléo, noordelijk 

 door tandjoug Patjikara en het daarvoor liggende eilandje Bobale begrensd. Van 

 zee komende, kan men reeds op verren afstand de ligging der negorij aan het 

 de hutten beschaduwende woud van kokospalmen herkeuneu. Ook te Kaoe hadden 

 in den laatsten tijd de pokken onder de bevolking erg gewoed en stonden dien- 

 tengevolge vele hutten leeg. De ommelanden vormen eene uitgestrekte, grooten - 

 deels lage en moerassige vlakte. Slechts op weinige plaatsen bevinden zich geringe 

 heuvels en hoogten, vooral langs het zeestrand, nabij tandjong Patjikara en een 

 weinig zuidwaarts van de monding der rivier vau Kaoe. Deze is buiten twijfel 

 een der aanzienlijkste wateren van noordelijk Halmahera, neemt haren oorsprong- 

 op de i nabij de westkust gelegen bergen en valt na een ; vooral kort voor hare 

 monding, zeer gekronkeldeu doop even bezuiden tandjong Boléo in zee. Zij is 

 voor kleine praauweu een aanzienlijk deel bevaarbaar en ik ben haar, ten einde 

 met de gesteldheid van het binnenland bekend te worden, eene dagreis ver op- 

 geroeid. Hare oevers bleken mij grootendeels moerassig en laag te zijn. Weelderig 

 tiert, hoofdzakelijk in de lage binnenlanden, de sagopalm en vormt uitgebreide 

 bosschen, welke aan de bewoners rijkelijk voedsel opleveren Om die reden worden 

 andere gewassen, behalve eeu weinig obi's, kokospalmen, pisang enz., noch te 

 Kaoe, noch door de langs de oevers van genoemde rivier gevestigde Alfoeren ge- 

 kultiveerd, wier hutten veelal eenzaam liggen, doch ook hier en daar digter bij 

 elkauder staan en zoodoende kleine kampongs vormen. Gaarne had ik ook de 

 nog verder binnen 'slands gelegen Telega-Lina bezocht, — die overigens, gelijk 

 later bleek, veel gemakkelijker van Lahoe is te bereiken — maar de weg der- 

 waarts leidt door moerassige sagobosschen en was, volgens eenparige verklaring 

 der inboorlingen, ten gevolge van de in de laatste dagen gevallen regens toen niet 

 te passeren. Uitstapjes naar de binnenlanden zijn over 't algemeen te Kaoe, ten 

 gevolge van het gebrek aan wegen en den moerassigen grond, niet gemakkelijk. 

 Ook ontmoette ik in deze streken slechts weinig belangrijke voorwerpen, zoodat 



22* 



