— 341 — 



gelegen eilandjes. De vaart tusschen deze is ten gevolge van vele koraalbanken 

 en ondiepten zelfs voor praauwen niet zouder gevaar. Bij het eiland Dodola ge- 

 komen zijnde, verklaarde de loods, dat hier de eenige hem bekende ankerplaats 

 was en besloot ik dus, ofschoon het nog vroeg was, aldaar te overnachten. In- 

 tusschen was ook die plaats zoo slecht, dat wij in den vroegen ochtend van den 

 volgenden dag op de klippen stieten, waarbij de praauvv, gelijk later bleek, be- 

 langrijke schade kreeg. Ten gevolge van den ougunstigen wiud kwamen wij dien 

 dag niet verder dan tot het, digt bij tandjong Degila, den z.-w. hoek van Moro. 

 Al deze plaatsen zijn op de kaart van Melvill van Carnbee onjuist of in het 

 geheel niet opgegeven. Wat b. v. het op deze opgegeven v Lints" moet voor- 

 stellen, tandjoug of eilandje, is niet te beslissen, doordien die naam bij de in- 

 boorlingen dezer streken geheel onbekend is. Van de drie op genoemde kaart 

 vermelde kampongs bestaat niet één. Tolo is geene kampoug, maar de naam 

 van den vulkaau bij Galela ; Tisas bestaat nergens en Sappi is eene plaats, die tij- 

 delijk door Galelorezen enz. wordt bezocht om sago te kloppen, maar geene kam- 

 poug. Ook loopt de zuidkust van Morotaï niet, gelijk de bedoelde kaart opgeeft, 

 van het z -w. naar het n.-o., maar van t. Degila af in oostelijke rigtiug met 

 eene kleine afwijking naar het n. Langs deze, overigens lage en klippige kust 

 heeuzeilende, bereikten wij den volgeuden dag t. Deio, den z.-o. hoek van Mo- 

 ro. Tusschen dezen eu den digtbij, slechts een weinig meer noordelijk, gelegen 

 t. Mokkomadoto, bevindt zich eene kleine baai, zijnde een van de beste anker- 

 plaatsen voor praauwen in die strekeu. Verlangende naar het einde der reis, giug 

 ik dienzelfden avoud met den landwiud weder onder zeil, ten einde Sangoh te 

 bereiken. Intusschen is de vaart langs deze. kust bij nacht niet zonder gevaar ten 

 gevolge van de vele ondiepten en de ver in zee uitloopende klippen. Ik besloot 

 dus bij eene geschikte ankerplaats — de eenige tusschen T. Mokkomadoto en 

 Sangoh — gekomen zijnde, de reis te staken en arriveerde zoodoende eerst den 

 10 den December te Sangoh. Dit was het uiterste, aan mijn loods bekende punt 

 eu ik moest dus voor de reis naar het digtbij liggende Mira een tweeden loods 

 zoeken. Den l£ den ging ik derwaarts onder zeil, niettegenstaande men mij te 

 Sangoh had aangeraden daarvan af te zien, om reden het op dien tijd van het 

 jaar niet mogelijk was met eene groote praauw door de hooge branding heen het 

 strand van Mira te bereiken. In de nabijheid van die kampoug gekomen zijnde, 

 bleek mij de onmogelijkheid om te landen en keerde ik dus onmiddellijk naar 

 Sangoh terug, huurde den volgenden dag niet zonder eenige moeite eene hut eu 

 rigtte mij zoo goed mogelijk iu. 



Sangoh, buiten twijfel de aanzienlijkste van Moro's kampongs, is gelegen op 

 de, hier eene naar het zuiden opene eu omtreut een klein half uur breede baai 

 vormende oostkust van Morotaï. Deze baai, welke oostelijk door tandjoug Saugoh, 

 westelijk door het zuidelijkste gedeelte der oostkust van Moro wordt begrensd, is 

 ten allen tijde eene veilige ankerplaats voor praauwen, doordien eene voorliggende 

 bank de kracht der golveu breekt. Langs het strand staan, van tandjoug Sangoh 

 af tot aan de monding van de, aan het westeinde der baai in zee uitkomende, 

 rivier van Sangoh, de hutten der negorij, die gedeeltelijk van gabba-gabba, ge- 

 deeltelijk slechts van atapneu en enkele houten stijlen zijn gemaakt. Een paar 

 honderd schreden achter ' de kampoug verheft zich eene uit kalk van zeer jonge 

 formatie bestaande, lage heuvelreeks, maar deze vormt talrijke kleiue plateaus, 

 welke voor landbouw niet ongeschikt zijn. Overal vindt men dus èn achter de 

 huizen tot aan den voet van genoemde heuvelreeks, èa op de vermelde kleine 

 plateaus, èn langs de oevers van de rivier kleine tuinen en velden. Hoofdzakelijk 

 wordt rijst op drooge velden, evenals te Galela en Tabello, gebouwd; echter 

 slechts in eene voor eigen gebruik berekende hoeveelheid. Naast rijst worden obi's 



