— 350 — 



verklaarde mij de sengadji, dat hij aan zijne vroegere, boven medegedeelde belofte 

 geen gevolg had kunnen geven, dat hij in de inmiddels verloopen 3 maanden 

 geene menschen had gehad om de noodige planken gereed te maken, dat allen 

 dood of verhuisd waren, enz., kortom, dat mijne praauwen niet konden worden 

 gerepareerd. Ik verzocht hem nu, mij behulpzaam te zijn bij het inhuren van een 

 huis, maar ook dit deed hij niet, want, ofschoon hij pas beweerd had, dat alle 

 ingezetenen dood of verhuisd waren, beweerde hij nu, dat er geen enkel huis leeg- 

 stond. Hij was zelfs zoo brutaal om mij het voorstel te doen in eenige half ver- 

 vallen, aan alle zijden opene, loodsen te gaan wonen, die aan het zeestrand aan 

 visschers enz. tot tijdelijk verblijf dienen. De plaats is ten gevolge van digtbij 

 gelegen moerassen zoo ongezond, dat zelfs de inwoners van Kajoa zich niet voor 

 goed aldaar willen vestigen. Ik begreep nu, dat ik met opzettelijke tegenwerking 

 te doen had en vroeg dus aan den sengadji eene schriftelijke verklaring aan- 

 gaande zijne bewering van noch mijne praauwen te kunnen laten repareren, noch 

 in eenig opzigt mij behulpzaam te wezen. Hij verkoos echter niet de verlangde 

 verklaring te geven en mij bleef dus niets over dan naar Ternate terug te keereu. 

 Ik deed op dien togt nog eens Makian en wel aan den z.-o. kant aan. Het 

 eiland leverde hier reeds een geheel ander gezigt op, dan toen ik het voor 3 

 maanden het eerst had gezien, ofschoon dit gedeelte over 't algemeen minder had 

 geleden dan het noordelijke. Heesters en boomen begonnen langs het strand overal 

 weer te groeijen, ofschoon de asch op zijn minst 1 voet hoog de wortels en het 

 onderste der stammen bedekte. Water ontbrak nog altijd, en dit zal wel zoo blij- 

 ven, zoo lang de berg zich niet weer met vegetatie heeft bedekt. Verscheidene 

 soorten van vogels lieten zich hooren (Calornis amboinensis, Üarpophaga perspi-" 

 cillata, Eos cochinchinensis, Tringa minuta). De genoemde vogels zijn echter 

 zonder twijfel van de naburige eilandeu overgevlogen. Den 26 sten September was 

 ik weer op Ternate. 



Ik liet nu in de volgende dagen beide praauwen op strand halen, ten einde ze 

 na zoo veel moeite, teleurstelling en verlies aan tijd en geld eens in wezenlijk 

 bruikbaren staat te brengen. Door welwillende tusschenkomst van den resident 

 kreeg ik op mijn aanzoek van den sultan een zoogenaamden scheepstimmerman, 

 die echter weldra bleek niet in staat te wezen de bedoelde reparatiën te doen. 

 Een tweede, dien ik daarop ontving, verklaarde na eenige dagen te hebben ge- 

 werkt, dat hij slechts met het optimmeren van een huis bekend was, maar nog 

 nooit aan eene praauw had gewerkt. Intusschen bood zich een palembangsche tim- 

 merman aan om mijue praauwen tegen goede betaling te repareren, mits ik voor 

 de materialen en het werkvolk zorgde. Ik nam dit voorstel aan. Tegen het einde 

 van Oktober was de eene praauw nagenoeg klaar en de andere, meer beschadigde, 

 zou, naar ik hoopte, insgelijks tegen midden December klaar komen, zoodat ik 

 alsdan weer op reis zoude kunnen gaan. 



Wat nu de natuurlijke gesteldheid der op deze laatste reis bezochte streken 

 en hunne fauna betreft, moet ik mij eene meer uitvoerige beschrijving voor la- 

 ter voorbehouden. Na de terugkeer van eene reis was mijn tijd nagenoeg uitslui- 

 tend noodig voor het uitpakken, zorgvuldig nazien en ter verzending naar Ne- 

 derland gereed maken der verzamelde voorwerpen en voorts door het zamen- 

 stellen der gedane observatiën en aanteekeniugen. Daarbij moest ik nog zelf toe- 

 zigt houden over de bij de praauwen werkzame lieden en tot dit einde meermalen 

 over dag naar de timmerplaats gaan, zoo dat mij geen tijd tot ander werk over- 

 bleef. Ook is het zuidelijke gedeelte van Obi-major, om boven aangehaalde redenen, 

 mij onbekend gebleven, hetwelk ik bij de terugkeer van de reis naar Salawatti, 

 (Myssol) nog eens hoop te bezoeken. Over 't algemeen is de fauna der Obi-eilanden 

 zeer arm aan geslachten en soorten en individu's. Van zoogdieren werden slechts 



