— 352 — 



n.-w. koelte deed aanvankelijk de reis een weinig vorderen, weldra echter werd 

 het stil, zoodat ik eerst om ] uur Tandjong Lehegila, den n.-o. hoek van het 

 eiland Tidore bereikte. Naauwelijks die kaap gepasseerd zijnde, begon de in dien 

 tijd van het jaar heerschende n. wind door te komen en vorderde de reis mer- 

 kelijk. Tegen 11 uur waren wij in het gezigt van Soasio, de hoofdplaats van 

 Tidore, waar de andere, den vorigen dag vooruitgegane, praauw voor anker lag, 

 maar mijne komst ontwarende weldra zee koos en kort daarop in de nabijheid 

 was. Om 3 uur werd de wind zoo sterk, dat het gewone groote zeil moest wor- 

 den ingehaald en het kleinere, het stormzeil, bijgezet. De masten en ra's der 

 praauwen zijn namelijk allen van bamboe en men moet dus bij sterken wind 

 voorzigtig zijn, ten einde het breken, vooral der ra's te voorkomen. De kust 

 van llalmahera, welke wij intusschen waren genaderd, is van af Tandjong Aka- 

 lamo, zuidoostelijk van Tidore, tot aan de baai van Gita ondiep en van vele riffen 

 voorzien, welke bij laag water gedeeltelijk droog zijn, terwijl bij hoog water de 

 golven met luid gedruisch er over heengaan. Bij westelijke, zoowel n.-w. als 

 z.-w. winden is dus deze kust ook voor praauwen moeijelijk genaakbaar. Nabij 

 den n.-hoek der baai van Gita, en wel noordelijk daarvan, bevinden zich wel is 

 waar 2 voor praauwen geschikte ankerplaatsen, de kleine baaijen van Tohoe en 

 Taoena, maar hunne ingangen zijn naauw, zoodat men met de lokaliteit goed 

 bekend moet wezen, om ze bij hoog water te vinden. Tegen 5 ure werd Woda, 

 het noordelijkste van de vijf, voor de baai van Gita gelegen eilandjes bereikt. 

 Aan de z.-o. kant daarvan bevindt zich een vrij goede ankerplaats en bleef ik 

 dus aldaar overnachten. Den 2 den Januari] werd de reis bij volkomen kalme zee 

 en windstilte roeijende voortgezet. Wij bevonden ons nu in het bekken, dat oos- 

 telijk door de baai van Gita, westelijk door -de eilandjes Woda, Radja, Tarnen, 

 Goratoe en Jodji wordt begrensd. Tegen den middag waren wij voor Pajaheh, 

 waar ik van plan was aan wal te gaan, om over land naar Weda aan de oost- 

 kust van Zuid-Halmahera te gaan en aldaar te wachten, tot dat de praauwen de 

 reis rondom Tandjong Libobo, den zuidhoek van Halmahera zouden hebben afge- 

 legd. De ontscheping en het aan wal brengen van de weinige, voor het verblijf 

 te Weda bestemde, goederen was niet zeer gemakkelijk ten gevolge van de deining, 

 die bij hoog water op de langs de kust zich uitstrekkende zandbanken staat. 



In mijne hoop om reeds den volgenden dag van Weda te vertrekken en den 

 tijd tot de aankomst mijner praauwen tot onderzoek van die streek te kunnen 

 bezigen, zag ik mij teleurgesteld, Pajaheh is namelijk een zeer onbeduidend, uit 

 slechts weinige hutten bestaand, dorpje, waarover een tidoreesche kimelaha het gezag 

 heeft. Zijne hoofdtaak is, zorg te dragen, dat eventueel aankomende brieven be- 

 hoorlijk naar Weda, Tidore, worden bezorgd, tot welk einde hij over eenige Al- 

 foeren kan beschikken. Voor het transport van goederen zijn echter te Pajaheh 

 geen koelies genoeg voorhanden en moeten deze telkens van de singadji van Weda 

 aangevraagd worden. Intusschen liet de kimelaha den volgenden dag genoemde 

 Alfoeren, zoo velen er juist te huis waren, roepen, ten einde het een en ander 

 van mijne bagaadje naar Weda te brengen. Het waren 2 mannen en 2 jongens. Ik 

 zond dus met hen den meegenomen tidoreeschen soldaat met den van den sultan 

 verkregen aanbevelingsbrief en 3 van mijne 6 jagers vooruit naar Weda. Ik zelf 

 moest intusschen, aangezien de overige hulten van Pajaheh bijna onbewoonbaar 

 waren, met de op 3 zijden open voorgaanderij der hut van den kimelaha genoe- 

 gen nemen, zijnde dit nog het beste gedeelte van het geheele huis. In het ach- 

 tergedeelte woonde eene tidoreesche prinses met hare bedienden, de kimelaha en 

 nog verscheidene andere menschen. Van de eerstgenoemde ontving ik reeds den 

 dag na mijne komst eene visite, die echter, gelijk ik verwachtte, geene andere 

 strekking had dan om te bedelen. Al deze ternataansche en tidoreesche prinsen, 



