— 356 — 



het z. o. schiereiland van Halmahera gescheiden, heeft eene langwerpige gedaante 

 en strekt zich van het w. naar het o. met eene afwijking naar het z. uit. Het 

 is grooter, dan uien volgens de kaart van Melvill van CarnbÉe zou vooronder- 

 stellen en zal p. m. 1 uur lang zijn, echter veel smaller dan op die kaart is aan- 

 gegeven. In het midden verheft zich eene, op vele plaatsen tot aan het strand 

 reikende lage heuvelketen, welker hoogte naauwelijks 100 voet zal te bovengaan. 

 De n. w. en o. kust is vol riffen en bauken, waarop in de n. w.-moesson eene 

 geweldige branding staat, die ik gedurende mijn verblijf op de zuidkust voor- 

 al bij nacht duidelijk kon hooreu. Aan deze en wel nagenoeg in haar mid- 

 den bevindt zich eene voor praauwen zeer geschikte haven, zijnde door koraal- 

 banken tot op een naauwen ingang van de zee gescheiden. In deze kom is liet 

 water zeer diep, zoodat ik met mijne praauwen digt onder den wal kon gaan lig- 

 gen. Drinkwater is insgelijks voorhanden, maar van geene bijzondere kwaliteit. 

 De weinige bewoners van het eiland wonen in hutten aan den z.-w.-hoek, waar 

 men ook kokospalmen aantreft. Kokosnoten en visch zijn de eenige produk- 

 ten van het eiland, die de bewoners soms ook aan schepen, die toevallig in de 

 buurt komen, verkoopen. Tijdens mijn verblijf was er eenige dagen een engelsch 

 schip in 't zigt, dat naar China wilde, maar met den stevigen n. wind heen en 

 weer moest laveren. Dagelijks gingen eenige praauwen met genoemde artikelen 

 naar het schip en de verkoopers schenen goede zaken te maken. Eindelijk vindt 

 men op het eiland nog vele beurskrabben, Birgus latro Leach, die onder de in- 

 landsche benaming // kataug kanarie" te Ternate algemeen bekend en zeer gezocht 

 zijn. Oostelijk van Moor en slechts door eene smalle straat gescheiden ligt het 

 kleine eilandje Wailot, welks kusten echter vol klippen zijn. Westelijk daarente- 

 gen, in de straat tusschen Moor en Halmahera, ligt de klip //Kiralihoe", die zich 

 bij hoog water slechts weinig boven de zee verheft en vooral bij nacht voor sche- 

 pen wel eens gevaarlijk kan worden. 



Uithoofde van den sterken n. wind en de onstuimige zee moest ik eenige da- 

 gen op Moor blijven. Eindelijk, in den avond van den 28 sten Januarij scheen 

 de wind te willen gaan liggen en om middernacht liet ik dus de reis naar 

 Gebeh aanvaarden. De holle zee deed de praauwen verschrikkelijk heen en weer 

 slingeren en het oversteken hoogst onaangenaam worden. Intusschen waren wij, 

 door een tegen den morgen aanwakkerende n.-w.-bries geholpen, tegen den mid- 

 dag onder de kust van Gebeh en liet ik om 2 uur achter den westhoek van het 

 eiland, op eene tegen den wind beschermde plaats, halt houden. Langs de zuid- 

 kust in stil water heênzeilende kwam ik dien dag nog tot achter ïandjong 

 Boötja, tegenover de westkust van het eiland ïau. Na den volgenden ochtend 

 dit eiland rondgezeild te hebben, waren wij tegen den middag in de kleine 

 baai, van waar men binnen 10 minuten naar het op de heuvels achter de lo- 

 taroboomen der kust gelegen dorpje Alai kan komen. Aangezien ik voorne- 

 mens was, hier eenigen tijd te vertoeven, zond ik onmiddellijk mijn djoeragau 

 met den van den sultan van Tidore ontvangen brief aan wal, ten einde het dorps- 

 hoofd met mijne voornemens bekend te maken. Een eigen hoofd heeft echter 

 Alai niet. Het gezag wordt door den kimelaha van het op de n.-kust gelegen 

 dorpje Sanaffe gevoerd. Gelukkig was deze aanwezig en zond dadelijk een 

 bode met bedoelden brief naar den sengadji, die insgelijks op de noordkust 

 verblijf houdt. Ik bezocht intusschen het dorpje, dat op een p. m. 60 — 100 

 voet boven zee verheven plateau-vormig terrein is gelegen en uit een tiental in 

 de tuinen en rijstvelden verspreide hutten bestaat, welke door Tabellorezen be- 

 woond waren en meestal de kenteekenen droegen van nog niet lang geleden op- 

 gerigt te zijn. Weldra vond ik er eene, die bijna geheel nieuw was en wier lig- 

 ging op den top van een kleinen heuvel mij bijzonder beviel, terwijl de eigenaar 



