_ 364 — 



genomen tweede bezoek van het eiland nader te berigten, evenals over zijne ge- 

 ognostische gesteldheid en zijne fauna. 



1 Mei tot ult°. Oktober 1863. 



Den 6 den Mei vertrok ik, na een oponthoud van bijna twee maanden, van 

 Oemka. Gaarne ware ik nog langer in deze, voor de zoölogie zoo belangrijke, 

 streken gebleven, maar mijne aanhoudende ongesteldheid, evenals die mijner ja- 

 gers en schepelingen, deed mij tot het vertrek besluiten, te meer daar ik aan 

 de noodige medicijnen volslagen gebrek had en onder deze omstandigheden dus 

 geene bijzondere resultaten van een langer verblijf in deze in de kentering zoo 

 ongezonde streken waren te verwachten. Ook hadden zich onder de schepelin- 

 gen in den laatsten tijd eenige gevallen van de beri-beri voorgedaan, zoodat 

 ik moest vreezen uit gebrek aan bruikbare menschen moeijelijkheden op reis te 

 ondervinden. 



In de "door vriendelijke tusschenkomst van den resident van Tidore ontvangen 

 aanschrijving aau de verschillende hoofden hadden dezen wel is waar last ontvan- 

 gen, om bij eventuëele ziektegevallen mij van andere schepelingen te voorzien, 

 maar de sengadji van Oemka was, evenmin als de andere tidoreesche hoofden 

 genegen, aan bedoeld bevel te voldoen, bewerende dat hij geene menschen had. 

 Dit was echter een leugen, want de dag na mijn vertrek, toen ik bij het dorpje 

 Besséoe voor anker lag, passeerde hij met eene sterke bemande praauw. Hoogst- 

 waarschijnlijk ontvingen deze hoofden geheime orders, die geheel anders luid- 

 den dan de hun officieel in bedoelden brief gewordene, want anders zouden zij 

 zich wel wachten de bevelen van den sultan niet na te komen. De reden van 

 die handelwijze schijnt mij voornamelijk de omstandigheid te wezen, dat de in- 

 landsche en wel voornamelijk de tidoreesche hoofden de met het goevernement 

 gesloten kontrakten dikwijls niet opvolgen, vooral in de meer afgelegen en door 

 Europeanen hoogst zelden bezochte streken. Jk bedoel hiermede de mishan- 

 delingen der inboorlingen, het rooven van menschen en den slavenhandel, die 

 thans nog, bijna even als vroeger, tot aan Tidore wordt gedreven Niets is na- 

 tuurlijker dan dat ik op mijne reizen en togten dikwijls ooggetuige ben geweest 

 van handelingen en scènes, die men liefst geheim zou houden, of van inboorlin- 

 gen dienaangaande beiigten en mededeelingen ontving. Om die redenen trachtte 

 men waarschijnlijk mijne ondernemingen zoo veel mogelijk te dwarsboomen en te 

 beinoeijelijken door mij alle hulp en medewerking te weigeren. 



Ik was overigens bij mijn vertrek van Oemka van voornemen niet regtstreeks 

 naar Ternate terug te keeren, maar nog verscheidene plaatsen en eilanden aan te 

 doen, hoopende dat de verwijdering uit de ongezonde luchtstreek van Oemka 

 en de zeereis weldra een gunstigen invloed zoudeu uitoefenen op mijne gezond- 

 heid en die mijner volgelingen. Ik begaf mij dus vooreerst naar het op den z. 

 o. hoek van Gemien gelegen dorpje Besséoe, waar ik ten gevolge van de bij 

 vallend water sterke strooming uit straat Gemien — bij de inboorlingen bekend 

 als straat Kaboé — die wij dwars doorsuijden moesten, eerst in den laten avond 

 aankwam. De duisternis belette mij de goede, door ritten en ondiepten op 

 beide zijden beschermde ankerplaats, onmiddellijk voor het dorpje, te bereiken en 

 noodzaakte mij onder de kust van het noordelijkste der beide voor de baai ge- 

 legen eilandjes voor ankei' te gaan. Dit eilandje, genaamd Effroeïn, of verkort 

 Froeïn, is door eenige papoesche gezinnen bewoond, wier hutten van kokospal- 

 men overschaduwd op de noordkant juist tegenover Besséoe zijn gelegen. De 



