— 365 — 



uit de straat komende stroom was echter hier nog zoo sterk, dat elke praauw 

 met 3 ankers moest worden vastgelegd, ten einde te voorkomen, dat zij op het 

 strand wierd geworpen of door de stroom meegevoerd. Tegen middernacht ein- 

 delijk hield de stroom op, naarmate het water weer begon te rijzen. Des och- 

 tends liet ik dadelijk de praauwen naar de genoemde ankerplaats brengen en 

 zag ze weldra door een aantal dorpelingen omgeven, die reeds te Oemka met 

 ons hadden handel gedreven en nu van de gelegenheid wilde profiteren om obies, 

 pisang, mais enz. tegen betrekkelijk hooge prijzen te verkoopen. Ik engageerde 

 een van hen voor den volgenden dag, om mij bij het voorgenomen bezoek van 

 het eiland Mesmessara — Koning Willems-eiland — als loods en gids te die- 

 nen. IVlijne jagers, voorzooverre ze namelijk gezond waren, had ik reeds des 

 ochtends aan wal gezonden en zij bragten verscheidene belangrijke voorwerpen 

 mede Mesmessara, dat ik den volgenden dag (8 Mei) bezocht, is gelegen om- 

 trent li mijl ten z. w. van voormeld dorpje. Het heeft eene langwerpige ge- 

 daante en strekt zich p. m. 1 mijl in de rigting van het o. naar het w. uit. 

 De kusten dalen bijna overal steil in zee af en zijn bovendien meestal door ko- 

 raalbanken en riffen omgeven, zoodat men slechts met zeer kleine praauwen het 

 smalle strand kan bereiken, terwijl grootere op eenigen afstand in zee moeten 

 blijven, blootgesteld aan wind en golven, aangezien aan baaijen of inhammen 

 volslagen gebrek is. Ik landde nabij den n. o.-hoek en vond hier eenige van 

 Temate ontvlugte slaven, die een tuin hadden aangelegd en het vrij wel sche- 

 nen te maken. Mijn djoeragan, die met hen in nadere aanraking kwam, vertelde 

 mi] later, dat ze aan Chinezen te Ternate hadden toebehoord, maar op een 

 nacht, na zich van levensmiddelen en eene hoeveelheid lijnwaden te hebben voor- 

 zien, met eene kleine praauw waren ontvlugt en eindelijk op Mesmessara teregt 

 gekomen. Het eiland bleek mij overigens moeijelijk toegankelijk te wezen en zijne 

 fauna evenals zijne geognostische gesteldheid geheel met die van de tegenoverlig- 

 gende kust van Gemien en Waigioe overeen te stemmen, reden waarom ik reeds 

 den volgenden dag naar Besséoe terugkeerde. Een weinig beoosten van dit dorpje 

 bevindt zich eene het land betrekkelijk diep insnijdende baai, die een voor praau- 

 wen zeer geschikte en veilige haven aanbiedt. Ik bleef hier nog één dag om mijne 

 kollekties te kompleteren, waarbij eenige inboorlingen mij zeer behulpzaam waren. 

 Ook hier is het land, wegens de steile kalkkrotsen, niet gemakkelijk toeganke- 

 lijk. Ik zelf ondernam een uitstapje, echter met het gevolg, dat ik tegen den 

 avond een nieuwen koortsaanval kreeg. 



Van voornemen zijnde deze keer de reis door straat Gemien, straat Kaboe der 

 inboorlingen, te doen, verliet ik in den vroegen ochtend van de ll d en Mei 

 Besséoe, vergezeld van eenige papoes, die, in een klein praauwtje gezeten, ons 

 den weg zouden wijzen. Het water was juist aan het rijzen en de sterke stroom 

 bragt de praauw snel vooruit. De oostelijke mond van de straat is breed en 

 diep, zoodat zelfs groote vaartuigen haar zonder gevaar zouden kunnen binnen- 

 zeilen. Een weinig benoorden de monding liggen dwars in de straat 3 eilandjes 

 in een rei van het w. naar het o. Het westelijke is het grootste en tusschen 

 hetzelve en de kust van Gemien het beste vaarwater. Onmiddellijk achter deze 

 eilandjes verbreedt zich de straat en stelt een p. m. 2 mijlen breed meer daar, 

 welks zuidelijke door Gemien gevormde kusten, gelijk zulks bij kalkbergeu ge- 

 woonlijk het geval is, aan alle zijden gescheurd en rijk zijn aan baaijen eu in- 

 hammen. De kusten van Waigioe zijn, voorzoover ik zulks uit de verte heb 

 kunnen nagaan, meestal steil. In den n. o.-hoek van het meer ligt de kleine ne- 

 gorij Wajai, juist op de plek, waar men op de kaart van melvill van carn- 

 bée abusievelijk Waigioe vindt opgegeven, zijnde deze negorij veel verder ooste- 

 lijk in de diepte van het meer van Waigioe, straat Chabrol, gelegen. Naai het 



