— 367 — 



gen berigten vele vleermuizen voorkomen, zooals men ook uit den naam mag 

 afleiden. Mijne jagers intusschen, die ik gedurende het uurtje, dat ik hier bij- 

 legde, om het praauwvolk het middagmaal te laten houden en eene opkomende 

 bui af te wachten, bragten wel eenige vogels maar geene vleermuizen meê. Ik 

 zelf had dien dag en de beide volgende weer de koorts, niettegenstaande ik uit 

 gebrek aan kinine reeds sints geruiinen tijd dagelijks kleine hoeveelheden arse- 

 nik gebruikte. Intusschen waren de aanvallen zelve minder sterk dan te Oem- 

 ka, hetwelk gedeeltelijk aan de arsenik, gedeeltelijk aan de verwijdering uit de 

 ongezonde moeraslucht kan worden toegeschreven. Ofschoon namelijk de arsenik 

 als geneesmiddel tegen intermittens, stellig niet in vergelijking kan worden ge- 

 bragt met de kinine, zoo kan men dit middel toch in geval men geen kinine 

 heeft aanwenden, daar hij ver boven de zoogenaamde inlandsche middelen te ver- 

 kiezen is. Het verdient opmerking dat geen van mijne volgelingen, niettegen- 

 staande de vele gevallen van intermittens, aan die ziekte overleed, terwijl van 

 een nagenoeg gelijk aantal inboorlingen er zes stierven. Deze hadden een afkook- 

 sel van de uiterst bittere schors van een in de bosschen van Oemka zeer ver- 

 spreiden boom gebruikt, dat bij hun als koortswerend middel een grooten naam 

 heeft, doch naar het schijnt zeer ten onregte. 



Ik heb van dien boom vruchten en takjes met bladeren medegenomen, ten 

 einde een en ander later te kunnen onderzoeken. De geneeskunde zal er wel 

 niets bij winnen, maar uit een ethnografisch oogpunt beschouwd is het altijd van 

 belang de door de verschillende volkstammen gebezigde geneesmiddelen en me- 

 thoden te kennen. Ook twee van mijne jagers, die nog altijd ziek waren, 

 hadden, behalve arsenik, ook voornoemd afkooksel gebruikt, maar daardoor hun 

 tractus intestinalis zoo bedorven, dat deze slechts weinig voedsel kon ver- 

 dragen. 



Tegen den avond eindelijk bereikten wij het eiland Biantji, waarvan ik in 

 mijn vorig bengt reeds heb gewag gemaakt. Door stroom en wind weinig ge- 

 holpen kwamen wij den volgenden dag (13 Mei), na des middags bij het nabij 

 de z. o. kust van het grootere, bergachtige Tomogoé gelegen eilandje Poeloe 

 Klappa een uurtje te hebben bijgelegd, om 3\ ure tot aan het zuidwestelijkst 

 en dus het digst bij Gagie gelegen eilandje Noe. Ik ontmoette hier 2 pa- 

 poesche gezinnen, welke voor de mishandelingen van den in mijn vorig berigt 

 vermelden tidoreeschen luitenant naar dit afgelegen plekje waren gevlugt. Een 

 kleine put voorzag hen van het noodige water en de aan ondiepten en banken 

 hier rijke zee van visschen en schelpen. Des morgens om 3 ure verlieten wij, 

 door een flaauwen landwind van Waigioe een weinig geholpen, het eiland. De 

 stroom was echter tegen en zoodoende vorderde de reis slechts langzaam. 



Eerst tegen den middag bereikte de stroom het keerpunt en door een fiksche 

 bries geholpen waren wij even na 3 ure onder de kust van Gagie en nog voor 

 5 ure lagen beide praauwen in de noordelijkste van de twee baaijen der oost- 

 kust ten anker. Den volgenden dag (15 Mei) bleef ik hier, deels om aan het 

 praauwvolk een rustdag te geven, deels om nog eenige exemplaren van de inte- 

 ressante Pitta Novae Guiueae, die hier de n. w. grens van haar voorkomen be- 

 reikt, en andere dieren ter kompletering mijner kollekties te verzamelen. Ik zelf 

 moest uithoofde van zwakte ten gevolge van de laatste koortsaanvallen op de 

 praauw blijven. 



In den volgeuden nacht om middernacht, liet ik den overtogt naar Gebeh 

 ondernemen. Aangezien er echter volkomen windstilte was, kwamen wij slechts 

 langzaam vooruit en waren, toen de dag aanbrak, nog in de nabijheid van de 

 steile en kale n. w. kust van Gagie, die in dit opzigt veel overeenkomst heeft 

 met het tegenoverliggend gedeelte van Gebeh. Weldra verhief zich intusschen 



