DE MKELDRADEN EN HET STUIFMEEL. 49 



buis der bloem , dat de geheele kop daarin verdwijnt. De af- 

 stand der bloeiende stempels tot het lipje is nu juist /oo groot, 

 als een hommel hoog is. ten gevolge daarvan raakt de rugzijde 

 van het dier deze kleverige organen aan, en zoo de rug met 

 stuifmeel bedekt was. zouden noodzakelijk ten minste eenige 

 korrels aan de stempels blijven kleven. Deze hebben slechts 

 een uiterst gering aantal stuifmeelkorrels ter bev^ruchting noodig, 

 en het bezoek van een met stuifmeel beladen hommel brengt 

 dus noodzakelijk voldoende bestuiving en bevruchting met zich. 



Hoe komt nu het stuifmeel op den rug van den hommel , 

 terwijl de meeldraden in den helm verscholen liggen ? Dit willen 

 wij thans uiteen zetten. De Salvia's hebben slechts twee meel- 

 draden in elke bloem, die dicht naast elkander, ter weers- 

 zijden van den stijl, geplaatst zijn. Zij bezitten elk een korten 

 helmdraad, die ongeveer ter halver hoogte van de buis der 

 bloemkroon aan deze vastgehecht is. De helmknop vertoont 

 een uiterst zonderlingen vorm (fig. 28). Hij bestaat uit een 

 lang, steelvormig helmbindsel , dat aan zijn ééne einde een 

 normaal helmhokje met stuifmeel draagt (fig. 28^7), terwijl het 

 andere uiteinde (fig. 28 b) in een massief knopje uitloopt, dat 

 als een mislukt tweede helmhokje beschouwd wordt. Dicht bij 

 dit laatste is het helmbindsel, op eigenaardige, uiterst be- 

 wegelijke wijze, aan den helmdraad bevestigd. Het vormt 

 daardoor een hefboom , welks armen ongelijk van lengte zijn. 

 Drukt men van boven naar beneden tegen het knopje b (de 

 stand aangenomen als in de figuur) , zoo wijkt dit naar c toe , 

 en gelijk men gemakkelijk inziet, beweegt zich a dientenge- 

 volge naar links, dus naar het drukkende voorwerp. Daar de 

 hefboomsarm a veel langer is dan de andere, zal de bewe- 

 ging van a ook een veel grootere zijn dan die van het knopje b. 



Voordat ik nu aangeef welke beteekenis dit uiterst ingewik- 

 kelde samenstel bij de bestuiving heeft, wil ik een kleine proef 

 beschrijven, die ik een ieder, die in zijn tuin Salvia's kweekt, 

 aanraden kan te herhalen. Men neemt daartoe een grasstengel 

 of een dunne bloemsteel van eenige plant, of eenige andere 

 geschikte stift, en steekt deze langzaam in de buis der Salvia- 

 bloem , zorgdragende dat hij zich steeds ongeveer in de mid- 



4 



