PLANTEN DOOR INSEKTEN. 121 



Sterk door insekten bezocht worden. Dienovereenkomstig hebben 

 de eersten zelfbestuiving, de laatstgenoemden meest niet. 



Men kan zich gemakkeHjk door rechtstreeksche proeven van 

 de zelfbestuiving en haar bevruchtende werking bij kleinbloemige 

 planten overtuigen. Men behoeft ze daartoe slechts onder een 

 gazen stolp, of in eenige, voor insekten ontoegankelijke ruimte 

 te laten bloeien. ]\Ien zal dan zien, dat zij ook zonder die 

 hulp vrucht zetten. 



Hoogst eigenaardig is de inrichting, waardoor sommige saam- 

 gesteld-bloemige planten zichzelf kunnen bestuiven , zoo zij niet 

 door insekten bezocht werden. In fig, 57 I en L ziet men hoe 

 de stijl in twee vrij lange stempels uitloopt. Van deze is nu 

 alleen de bovenzijde kleverig en geschikt om het stuifmeel te 

 ontvangen. De onderzijde der stempels, die, toen de stijl door 

 het kokertje der meeldraden drong, buitenzijde was, is voor 

 de bevruchtende werking van het stuifmeel ongeschikt; wat niet 

 belet dat zij bij de genoemde beweging geheel met stuifmeel- 

 korrels beladen wordt. Bezochten insekten de bloemen, zoo zijn 

 deze los aanklevende korrels weggenomen, doch zijn ook de 

 stempels zelven bestoven. Bezochten echter geen insekten de 

 bloem, zoo is de buitenzijde nog steeds vol met stuifmeel, dat 

 daar geen werking kon uitoefenen. Nu krommen zich de stempels 

 al sterker en sterker, en rollen zich eindelijk als een winding 

 van een horloge-veer ineen. Daarbij raakt de top met zijn 

 kleverige zijde den bovenkant van het laagste deel des stempels 

 aan, en neemit daardoor de daar hangende stuifmeelkorrels op. 

 Eenmaal in het stempelvocht gekomen, kunnen deze hun stuif- 

 meelbuis gaan vormen , en is de bevruchting dus verzekerd. 

 Wij zien hier dus zeer duidelijk , dat de plant streeft naar 

 bestuiving door insekten, welke het stuifmeel der eene bloem 

 op den stempel der andere brengen, dat zij echter, zoo dit 

 doel niet bereikt wordt, aan zelfbestuiving de voorkeur geven 

 boven geheel gemis van bestuiving. Zelfs kleinbloemige planten 

 met vrij aanzienlijke bloemhoofdjes bezitten deze inrichting voor 

 het geval van nood. Zoo kan men b.v. zeer gemakkelijk de 

 hier beschreven bizonderheden zelf bij de gewone Paardebloem 

 waarnemen. 



