140 IJET ONTSTAAN VAN VKü'CHTKN EN ZADEN. 



iets langer blijven stilstaan , en eenige andere proeven beschrij- 

 ven die de zoo even getrokken conclusie op in 't oog loopende 

 wijze staven. Ik bedoel de gevolgen van bastaardbestuiving op 

 de ontwikkeling van het vruchtbeginsel en de zaadknoppen der 

 besproken planten. Hierbij zijn een aantal verschillende geval- 

 len te onderscheiden. Het nauwst komen met het gewone, 

 reeds beschreven geval die bastaardbestuivingen overeen, welke 

 tot de vorming van rijpe vruchten met kiembare zaden aan- 

 leiding geven, gelijk zulks tusschen verwante soorten van het- 

 zelfde geslacht voorkomt (bijv. Orchis mascula en Orchis mi- 

 litaris). Hier geschiedt de ontwikkeling der zaadknoppen en 

 de eerste groei der vrucht vóór de bevruchting; de overgang 

 der zaadknoppen tot zaden en de verdere groei der vrucht 

 daarna. Vrucht en zaden onderscheiden zich in uiterlijk niet 

 van de op gewone wijze bestovene, doch uit de zaden groeien 

 later bastaarden op. Kiest men echter minder verwante soor- 

 ten uit een zelfde geslacht , of soorten uit verschillende ge- 

 slachten , om het stuifmeel der eene op den stempel der an- 

 dere te brengen , zoo zijn de verschijnselen anders. Is het 

 verschil der gekozen vormen niet te groot, zoo zenden de 

 stuifmeelkorrels hare buizen in het stempelvocht en in het 

 weefsel van den stempel , in grooter of geringer aantal naar 

 het vruchtbeginsel. Dientengevolge gaan de zaadknoppen hunne 

 ontwikkeling voortzetten , en begint het vruchtbeginsel aan te 

 zwellen. Tot zoo ver heeft men dus hetzelfde gevolg als bij 

 zelf bestuiving. Doch nu begint men verschillen te bemerken, 

 die al naar gelang van de gekozen soorten grooter of kleiner 

 zijn, doch allen daarin overeenkomen, dat er, niettegenstaande 

 het begin van ontwikkeling der vrucht , geen rijpe zaden ge- 

 vormd worden. Het zij mij veroorloofd enkele voorbeelden te 

 noemen, die ik aan Orchideeën ontleen, welke bij ons in het 

 wild aangetroffen worden. Slechts enkele der te noemen soor- 

 ten worden niet bij ons, doch in aangrenzende landen waar- 

 genomen. Brengt men stuifmeel van het zoogenoemde Vrouwen- 

 schoentje, Cypripedium parviflorum. op den stempel der Sa- 

 lepplant, Orchis mascula, zoo ontwikkelen zich de zaadknop- 

 pen en de vrucht op geheel normale wijze. Doch er heeft geen 



