IIF.I ONTSTAAN VAN VKICHTEN EN ZADEN. 141 



bevruchting plaats, en na eenige weken verwelkt bet nog on- 

 rijpe, geheel loo/.e vrachtje, en valt af. Op dezelfde Salep- 

 plant heeft het stuifmeel van Orchis jMorio veel geringer wer- 

 king: de buizen dringen wel in den stempel, doch niet in de 

 vruchtholte in , en de zaadknoppen ontwikkelen zich dienover- 

 komstig slechts halverwege. Iets gunstiger werkt stuifmeel van 

 Listera ovata ; ofschoon haar stuifmeelbuizen ook slecht een 

 zeer onvolledige ontwikkeling bereiken, zoo bewerken zij toch 

 een volledige vorming der zaadknoppen. Doch tot bevruchting 

 brengen ook zij het niet. Omgekeerd vormde stuifmeel dier- 

 zelfde Listera ovata op den stempel van het vogelnestje, Ne- 

 ottia Nidus avis, zeer lange buizen, zonder eenigen invloed 

 op de ontwikkeling der zaadknoppen uit te oefenen. Het zou 

 gemakkelijk zijn deze voorbeelden nog met talrijke andere ge- 

 vallen te vermeerderen. 



In al deze gevallen zien wij dus, dat de ontwikkeling der 

 zaadknoppen, en de aanzwelling der vrucht, afhangen van de 

 bestuiving, en geschieden vóór de bevruchting. Al naar gelang 

 van het gebruikte stuifmeel is die ontwikkeling meer of minder 

 volledig, doch zonder stuifmeel vindt zij niet plaats. Terwijl 

 echter het stuifmeel van de meeste inlandsche Orchideeën op 

 den stempel van de meeste anderen een grooteren of gerin- 

 geren prikkel tot verderen groei geeft, vindt bevruchting, en 

 dus de vorming van rijpe zaden uitsluitend bij bestuiving met 

 dezelfde soort, en slechts in weinisfe sfevallen ook tusschen 

 zeer nauw^ verwante soorten , plaats. 



Nog een ander voorbeeld moge hier vermeld worden. Het 

 betreft de algemeen bekende koekoeksbloemen (Lychnis diurna.) 

 Het is een algemeene regel, dat de bloembladen na de be- 

 stuiving spoedig verwelken en afvallen; wij hebben hiervan in 

 ons eerste hoofdstuk blz. 17 reeds een voorbeeld beschreven. 

 Dit verwelken der bloemkroon volgt nu in het algemeen des 

 te spoediger op de bestuiving, naarmate deze krachtiger op 

 het vruchtbeginsel inwerkt. Dus bij normale bestuiving in den 

 regel vroeger dan bij bastaardbestuiving. Ja men kan uit het 

 vroegere of latere verwelken der bloemkroon in den regel met 

 zekerheid afleiden, of de bestuiving bevruchting tengevolge 



