HEI' ONTSTAAN VAN RASTAAKDKN. 155 



wilden plantenvorm , en bij de gekweekte gewassen slechts bij 

 zeer nauw verwante vormen (variëteiten) het geval is , zoo moet 

 men zijn toevlucht tot andere middelen nemen. Men tracht 

 de verwantschap uit de eigenschappen der planten af te leiden, 

 In hoe meer, en in hoe belangrijker kenmerken twee planten 

 met elkander overeenkomen, des te grooter neemt men aan 

 dat hare verwantschap is. Nu is het bij de beoordeeling hier- 

 van niet mogelijk alle eigenschappen te onderzoeken; de uit- 

 wendige vormen , bladen , bloemen en vruchten zijn voor de 

 onderzoeking rechtsstreeks toegankelijk : de mikroskopische 

 kenmerken zijn slechts door uitvoerige en omslachtige studie 

 te bereiken , en de scheikundige eigenschappen onttrekken zich 

 nog grootendeels aan het onderzoek. Een systeem , op de kennis 

 van slechts eenige groepen van eigenschappen opgebouwd , moet 

 natuurlijk onvolledig zijn, en iedereen weet, dat het natuur- 

 lijk stelsel geenszins als een afgesloten geheel beschouwd wordt , 

 maar als een gebouw . op hechte grondslagen opgetrokken , doch 

 dat slechts door voortdurende veranderinsjen en verbeteringen 

 langzamerhand der volmaaktheid nabij kan worden gebracht. 

 Het is dus mogelijk dat eenige dezer verbeteringen in sommige 

 gevallen een betere overeenkomst tusschen de systematische 

 verwantschap en de restiltaten der bastaardeeringsproeven zullen 

 aanbrengen. Doch moge dit ook op enkele punten het geval 

 zijn, niet overal mag men in dit opzicht van den vooruitgang 

 der systematische wetenschap hulp verwachten. Er bestaan 

 feiten, die geen systematische indeeling ooit zal kunnen ver- 

 klaren, Aan het eind van onze beschouwingen omtrent de 

 mogelijke oorzaken van het behandelde verschil gekomen, is 

 het thans noodig deze feiten nader te bespreken , daar zij op 

 het punt in quaestie een helder Hcht werpen. 



In verreweg de meeste gevallen kan een bastaardbevruch- 

 ting over en weer plaats vinden. M. a. w. zoo het stuifmeel 

 eener soort, op den stempel eener andere gebracht, tot het 

 ontstaan van rijpe zaden aanleiding geeft, is dit in den regel 

 ook het geval wanneer men het stuifmeel der laatste soort 

 op den stempel der eerstgenoemde brengt. De beide , zoo ont- 

 stane bastaarden komen in hunne voornaamste eigenschappen 



