l8 DE BOUWSTOFFEN VAN HET PLANTENLICHAAM. 



omgeving van 2 — 5'' C. werd niet zelden bij zoodanige proe- 

 ven waargenomen. Trouwens de ontwikkeling van warmte is een 

 bekend verschijnsel bij het kiemen van gerstekorrels , dat in bier- 

 brouwerijen in het groot plaatsvindt voor het verkrijgen van mout. 



Kiemende zaden en zich openende bloemen zijn de beste 

 voorbeelden voor de ontwikkeling van warmte in planten bij 

 de stofwisseling. Doch ook andere plantendeelen kunnen voor 

 deze proeven gebruikt worden. Hoe sneller de stofwisseling 

 in hen is, m. a. w. hoe meer zuurstof zij in gelijken tijd op- 

 nemen en in koolzuur omzetten , des te aanzienlijker zal natuur- 

 lijk de voortbrenging van warmte zijn. 



Uit het over stofwisseling en ademhaHng gezegde blijkt , dat 

 toevoer van zuurstof en afvoer van koolzuur twee voorwaar- 

 den voor de goede ontwikkeling van eene plant zijn. En niet 

 alleen geldt dit voor geheele planten , maar ook voor elk onder- 

 deel in het bijzonder. Bij gekweekte planten is voor den stengel 

 en de bladen, in één woord voor de in de lucht uitgespreide 

 deelen, aan deze voorwaarden wel steeds voldaan, en behoeft 

 men slechts een al te nauwgezette afsluiting van in kamers en 

 kassen gekweekte planten te vermijden , of door voldoende ver- 

 lichting de ontwikkeling van zuurstof door de bladen te be- 

 vorderen, om de planten goed te doen gedijen. 



De wortels en al die deelen, die zich onder den grond 

 ontwikkelen, maken echter op eenige meerdere zorgen aan- 

 spraak, en wij willen hier nog eenige oogenblikken stilstaan 

 bij de wijze, waarop men in land- en tuinbouw zorg draagt, 

 dat hun de noodige zuurstof niet ontbreke. Wij beperken ons 

 daarbij tot de wortels van landplanten ; wortels die zich in het 

 water ontwikkelen ontleenen de zuurstof daaraan, of ook aan die 

 deelen der plant welke rechtstreeks met de lucht in aanraking zijn. 



De voornaamste bewerkingen , welke de grond ondergaat , 

 om de lucht toegang te verleenen tot in de diepste lagen, 

 waarin nog plantenwortels doordringen, zijn het omspitten en 

 het omploegen. Het doel van deze bewerkingen is de vast 

 aaneengedrukte deelen, waaruit de bouwaarde bestaat, los te 

 maken, en zoodoende tusschen deze overal fijne tusschenruimten 

 te doen ontstaan. In deze kan de lucht indringen, door deze 



