DE BOUW EN DE VERRICHTINGEN DER BLADEN. 45 



was. Het gebruik van jodium leert ons nu na het eerste half 

 uur, dat in de proeven met i "/^ en 2 ° „ koolzuur slechts 

 weinig zetmeel ontstaan is, daarentegen in die met 4 °/o en 

 6^ Q vrij veel. Na een uur is in allen het zetmeelgehalte toe- 

 genomen; hoe grooter het koolzuurgehalte der lucht is, 

 des te grooter is ook de hoeveelheid van het zetmeel. Ter- 

 wijl in de beide laatste proeven na korten tijd zooveel zet- 

 meel voorhanden is, dat de met jodium behandelde door- 

 sneden reeds voor het ongewapende oog donker blauw zijn, 

 wordt deze toestand in de aan koolzuur armere lucht der beide 

 eerste proeven slechts na veel langeren tijd bereikt. Voor de 

 bereiding van zetmeel is dus een grooter gehalte van de lucht 

 aan koolzuur voordeelig; gaat men echter ver boven ó^/q, 

 dan geldt deze regel niet meer, doch wordt het proces daar- 

 entegen door de overmaat van dit gas vertraagd. 



Uit al deze proeven mogen wij met zekerheid besluiten , 

 dat het in de bladgroenkorrels waargenomen zetmeel werkelijk 

 uit het koolzuur der lucht ontstaat. Behalve koolzuur is er 

 echter voor het ontstaan van zetmeel nog water noodig, dat 

 echter overal en altijd in de plant aanwezig en dus reeds van 

 zelf voorhanden is. Het bewijs voor de noodzakelijkheid van 

 het water kan niet door rechtstreeksche proeven geleverd wor- 

 den ; men kan niet , even als het koolzuurgehalte der lucht , 

 zoo ook het watergehalte der plant willekeurig regelen. Begiet 

 men een in een pot gekweekte plant te weinig, zoo worden 

 de bladen fletsch, lang voor dat zij zooveel water verloren 

 hebben, als voor zulke proeven noodig zou zijn. In fletschen 

 toestand kan geen koolzuur-ontleding plaats vinden. Men zou 

 dit aan het geringe watergehalte kunnen toeschrijven; echter 

 niet in dien zin, dat er voor de scheikundige omzetting van 

 water bij het ontstaan van zetmeel te weinig water aanwezig 

 is; dit is geenszins het geval. De oorzaak moet dus in andere 

 functiën van het water gezocht worden. 



Het bewijs , dat het water bij het voortbrengen van zetmeel 

 een even belangrijke rol speelt als het koolzuur , kan men langs 

 een geheel anderen weg leveren. Zetmeel bevat namelijk niet 

 alleen de elementen van het koolzuur, dat zijn dus koolstof 



