2 DE BOUWSTOFFEN VAN HET PLANTENLICHAAM. 



Zal het voedsel werkelijk de versleten lichaamsdeelen ver- 

 vangen, zoo moet het noodzakelijk of uit dezelfde stoffen be- 

 staan als het lichaam, óf ten minste uit zoodanige, waaruit 

 zich deze kunnen vormen. Ten einde dus een juist begrip van 

 ' de bestanddeelen te krijgen, welke in het voedsel eener plant 

 moeten bevat zijn, doen wij het best, allereerst na te gaan 

 uit welke stoffen de plant zelve bestaat. 



De talrijke stoffen , die hetzij in alle , hetzij in enkele planten 

 aangetroffen zijn, kunnen wij gevoegelijk in drie groepen 

 samenvatten, wier kennis voor ons doel voldoende is en 

 tevens zonder uitvoerige scheikundige beschouwingen verkre- 

 gen kan worden. Allereerst verdient dan het water vermelding , 

 dat in geen levend plantendeel ontbreekt en de noodzakelijke 

 voorwaarde voor elke beweging in levende wezens is. Het 

 doortrekt alle deelen der plant geheel en al, en vormt verre- 

 weg het grootste gedeelte van hun gewicht. Droogt men plan- 

 tendeelen in warme, droge lucht, zoo kunnen zij dit water 

 verliezen , zonder dat hunne overige bestanddeelen noemens- 

 waardige veranderingen ondergaan. Zulke gedroogde planten- 

 deelen zijn brandbaar, en laten, na volkomen verbranding, 

 een witte, of min of meer grijze asch achter. Men kan deze 

 asch gloeien, doch niet verbranden. Wij leeren daaruit, dat 

 de vaste stof der planten uit een brandbaar en een onver- 

 brandbaar gedeelte bestaat. De asch bestaat uit een mengsel 

 van verschillende stoffen , die ook in de onbewerktuigde natuur 

 voorkomen. Men noemt ze daarom anorganische stoffen. De 

 brandbare stoffen komen allen daarin met elkander overeen, 

 dat haars gelijken in de anorganische natuur niet worden aan- 

 getroffen , doch dat zij in de vrije natuur slechts in het lichaam 

 van planten of van dieren ontstaan. Een tweede punt van 

 overeenkomst is dit, dat de producten der verbranding, die 

 steeds in gasvorm ontwijken, bij allen dezelfden zijn, of ten 

 minste grootendeels uit dezelfde stoffen bestaan. Laat men 

 namelijk de verbranding niet eenvoudig in de lucht, maar in 

 gesloten toestellen plaats vinden, welke er op ingericht zijn 

 om wel de noodige lucht toe te voeren, doch de ontstaande 

 verbrandingsproducten op te vangen, zoo blijkt het dat kool- 



