DE BOUW EN DE VERRICHTINGEN DER WORTELS. I05 



deraardschen stengel of den zoo genoemden wortelstok , dat 

 de bij wortels zijn vastgehecht. (Zie fig. 49). 



De hoofdwortel groeit meestal verticaal naar beneden; is 

 hij daarbij aan zijn bovenste uiteinde dik, zoo neemt hij een 

 lang-kegelvormige gedaante aan en draagt dan den naam van 

 penwortel. Niet zelden zwelt hij over een grooter of kleiner 

 deel zijner lengte sterk aan en wordt daarbij in meerdere of 

 mindere mate vleezig, waarbij zijne cellen zich met voedings- 

 stoffen vullen. Dit komt vooral voor bij tweejarige planten, 

 zooals de gewone wortels (peen) , de radijs en de rapen (fig. 

 51), bij welke in het eerste levensjaar door de bladen een 

 zekere hoeveelheid voedselstoffen gemaakt wordt, die in den 

 wortel opgestapeld worden, ten einde ze in het volgende jaar 

 gereed te vinden en voor een snelle ontwikkeling van den 

 stengel en de bloemen te kunnen gebruiken. 



Ook bijwortels zijn soms dik en vleezig en gedurende den 

 winter belast met het bewaren van voedsel, b.v. bij de Dah- 

 lia's. Meestal zijn zij dunne, vezelachtige draden, die zich 

 overal in den grond verspreiden en min of meer sterk ver- 

 takt zijn. De bijwortels va^i boomen en heesters worden houtig 

 en dik, evenals de stammen dezer planten. 



Een aantal van de meest merkwaardige vormen van wortels 

 ontwikkelt zich niet in den bodem , gelijk voor de meeste 

 wortelorganen regel is. Vooreerst moeten wij hier aan de wortels 

 van drijvende waterplanten herinneren , die vrij in het water 

 afhangen, en óf in het geheel niet (fig. 48) óf eerst na het 

 bereiken van een zekere lengte in den bodem van de sloot 

 of vijver, waarin de plant groeit, indringen. In de tweede 

 plaats moeten de luchtwortels genoemd worden , die , evenals 

 de waterwortels , nu eens steeds vrij in de lucht naar beneden 

 hangen, dan weer zich zoo sterk verlengen, dat zij den grond 

 bereiken en zich in dezen vertakken kunnen, om zoodoende 

 nieuw voedsel aan de plant toe te voeren. Een voorbeeld van 

 luchtwoitels der eerste soort leveren zeer vele tropische Orchi- 

 deeën, planten, die om hare zonderling gevormde, fraai ge- 

 kleurde en dikwerf welriekende bloemen een sieraad van onze 

 warme kassen uitmaken. Een van haar, de vanille (fig. 52), 



