130 DE BEWEGING VAN HET WATER. 



men hem in een besloten ruimte b.v. een kleine broeikas of 

 een glazen stolp brengen en hierin de lucht geheel met vocht- 

 deelen verzadigen. Veel eenvoudiger bereikt men zijn doel, 

 door de bladeren te verwijderen ; het allereenvoudigst door 

 den geheelen stam af te snijden en de proef juist op dezelfde 

 wijze te nemen, als wij zooeven beschreven hebben (fig. 61). 

 In dit geval blijkt de worteldrukking den geheelen zomer 

 werkzaam te zijn, ofschoon zij bij lange na niet krachtig ge- 

 noeg is om al het water te leveren, dat in de bladeren ver- 

 dampt en dus tegenover de straks te bespreken zuiging slechts 

 een ondergeschikte rol speelt. Deze hoeveelheid water, die de 

 wortels in een bepaalden tijd omhoog voeren, kan men het 

 best bepalen, wanneer men de in fig. 61 afgebeelde buis in 

 haar middelste deel doorsnijdt en onder de naar beneden ge- 

 richte opening een vat ter opvanging van het uitvloeiende 

 water plaatst. Weegt men dit vat van tijd tot tijd, zoo zal 

 men door vergelijking het gewicht van het uitgevloeide water 

 kunnen berekenen. Het blijkt dan , dat deze hoeveelheid vooral 

 door twee voorname oorzaken bepaald wordt; nl. door de 

 temperatuur van den grond, waarin de plant wortelt en door 

 zijne vochtigheid. Hoe warmer en hoe vochtiger deze bodem 

 is, hoe meer water de wortels in hetzelfde tijdsverloop in den 

 stam persen. Verder kan men door zulke proeven de hoeveel- 

 heden water vergelijken , die door verschillende planten worden 

 omhoog gestuwd en vindt dan, dat zij al naar gelang der 

 plantensoorten zeer uiteenloopen. 



Deze eigenschap der wortels , om het uit den grond opgezogen 

 water met een zekere kracht omhoog te persen , is niet alleen 

 aan boomen en heesters, maar ook aan kruidachtige gewas- 

 sen eigen en kan bij deze laatsten op dezelfde wijze worden 

 aangetoond. Zelfs bij kleine, tengere, eenjarige gewassen ont- 

 breekt zij niet. Als voorbeeld noem ik de bekende sierplant 

 Coleus Verschaffeltii. Snijdt men haren stam onder de onderste 

 bebladerde takken door, en beschermt men de doorsnede 

 tegen al te sterke verdamping, b.v. door er een omgekeerd 

 glas over heen te plaatsen, zoo ziet men v/eldra een grooten 

 druppel water uit de wond te voorschijn komen , die na kor- 



