DE SCHEIKUNDIGE BESTANDDEELEN DER PLANTEN. 153 



reeds besluiten , dat de koolstof uit het koolzuur van de lucht 

 en van den bodem, de waterstof uit het water, en de zwavel 

 uit het zwavelzuur afkomstig zijn. De zuurstof kan uit al deze 

 verschillende verbindingen opgenomen worden, en men kan 

 dus de zuurstof der lucht als ter voortbrenging van organische be- 

 standdeelen voor het plantenlichaam ontbeerlijk rekenen. Anders 

 schijnt het echter met de stikstof gesteld te zijn. In de lucht 

 komt zij in bijna onbegrensde hoeveelheid voor, terwijl sal- 

 peterzure zouten en ammoniak of hare verbindingen in den 

 bodem steeds slechts in zeer geringe hoeveelheid gevonden 

 worden. Men zou dus allicht geneigd zijn te meenen, dat de 

 stikstof der lucht, zoo niet de eenige , dan toch de voornaamste 

 bron was, uit welke de planten dit element opnemen. Doch 

 dit is slechts een vermoeden; tot volkomen zekerheid kunnen 

 wij in deze vraag , evenals in zoo vele andere gevallen , slechts 

 door rechtstreeksche proeven geraken. Deze hebben nu juist 

 het tegendeel van ons vermoeden aan het licht gebracht en 

 bewezen, dat de planten zelfs niet de geringste hoeveelheid 

 van de benoodigde stikstof uit de lucht kunnen opnemen, dat, 

 om het zoo eens uit te drukken, de vrije, onverbonden stik- 

 stof voor de planten onverteerbaar is. Slechts dan , wanneer 

 b. V. na onweer, stikstofverbindingen in de lucht in geringe 

 hoeveelheid ontstaan zijn, en deze door het regenwater aan 

 den bodem zijn toegevoerd, kunnen deze voor de plant van 

 nut zijn. Voordat wij de proeven beschrijven, uit welke men 

 de onverteerbaarheid der vrije stikstof afgeleid heeft, is het 

 noodig met enkele woorden er op te wijzen , dat de vraag , 

 of de stikstof als ammoniak- of als salpeterzuur-verbindingen 

 in de planten wordt opgenomen in zooverre van zeer onder- 

 geschikt belang is als de eersten én in den grond, èn in het 

 plantenlichaam zeer gemakkelijk in de laatsten worden omge- 

 zet. Of nu deze omzetting werkelijk plaats vindt, en zoo ja 

 waar, is moeilijk uit te maken, en ten minste voorshands nog 

 onbekend. Zeker is het , dat planten zeer goed groeien in een 

 bodem die geen ammoniak-verbindingen, doch wel salpeter- 

 zure zouten in voldoende hoeveelheid bevat. 



De vraag naar de bron der stikstof voor het plantenvoed- 



