DE SCHEIKUNDIGE BESTANDDEELEN DER PLANTEN. 157 



aan dit onderzoek onderworpen werden, dan zal men geree- 

 delijk kunnen toegeven , dat het niet waarschijnlijk is , dat 

 stoffen, die tot nog toe niet in plantenasch werden aangetrof- 

 fen , ooit daarin in belangrijke hoeveelheid of verbreiding zullen 

 worden gevonden. Letten wij niet op alle bijzondere gevallen, 

 op de uitzonderingen van den regel , maar op den regel zelf , 

 dan mogen wij beweeren dezen zoo volledig te kennen, als zulks 

 op het gebied der zuiver empirische natuurwetenschappen mo- 

 gelijk is. 



Een vergelijking van al deze asch-analysen leert ons , dat 

 behalve koolstof , zuurstof en zwavel, die wij reeds als bestand- 

 deelen van de organische stof behandeld hebben , zonder uit- 

 zondering in planten voorkomen : 



Kalium, Calcium, Magnesium, IJzer, Phosphorus. 



Daarenboven treft men gewoonlijk nog aan : 



Natrium, Mangaan, Silicium en Chloor, bij zeeplanten bo- 

 vendien Jodium en Bromium. 



Een aantal andere elementen werd in enkele plantensoor- 

 ten, of in onder bijzondere omstandigheden gegroeide exem- 

 plaren aangetroffen. Van deze noem ik slechts het zink, dat 

 in de asch van op zinkhoudenden bodem verzamelde planten 

 werd aangetroffen, doch in de asch van planten derzelfde 

 soorten ontbreekt , zoo deze op een plaats gegroeid zijn , waar 

 de bodem geen verbindingen van dit metaal bevat. 



De betrekkelijke hoeveelheden , waarin deze elementen in de 

 asch voorkomen , zijn uiterst verschillend en hangen zoowel 

 van de plantensoort, als vooral van her gehalte van den bo- 

 dem of het water aan deze stoffen af. Zoo bezit roode klaver 

 (Trifolium pratense) op kalkrijken bodem bijna ^/j meer kalk 

 dan op kalkarmen ; bij kool (Brassica oleracea) werd het kalk- 

 gehalte op kalkrijke velden dubbel zoo groot gevonden, als 

 dat op kalkarmen grond. Omgekeerd kan het gehalte van op 

 denzelfden grond groeiende planten van verschillende soorten 

 zeer uiteenloopen , eveneens dat van in dezelfde sloot groeiende 

 waterplanten. Zoo bevatten kranswieren (Chara foetida) ruim 

 5 maal meer kalk dan ruiterskruid (Stratiotes aloides) , dat in 

 dezelfde sloot verzameld was. Op dezelfde wijze zou men voor 



