DE LEER DER BEMESTING. 171 



vergane plantendeelen heeft de bovenste laag van den grond 

 onzer heidevelden en duinen die donkere , soms meer grijze , 

 soms bijna zwarte kleur te danken . die haar zoo scherp van 

 het er onder liggende heldere, lichtgele zand onderscheidt. 

 Gelijk iedereen weet, wordt de dikte van deze korst bepaald 

 door de diepte, tot op welke de wortels der meest algemeene 

 daar groeiende plantensoorten in den bodem indringen. Dat 

 zulk een donkere korst op onze bouwlanden niet eveneens 

 aangetroffen wordt, moet eenvoudig aan het omploegen en de 

 verdere bewerkingen van den grond worden toegeschreven. 

 De organische overblijfsels van de plantenwortels komen ook 

 in dezen voor, maar worden door de bedoelde bewerkingen 

 meer met den bodem vermengd. De fijnverdeelde , halfvergane 

 plantenoverblijfsels in den grond vormen datgene, wat men 

 gewoon is humus te noemen. In zuiveren toestand, d. i. niet 

 vermengd met klei of zand, is deze stof in den tuinbouw als 

 bladaarde bekend, die, gelijk men weet, uit afgevallen blade- 

 ren onder den invloed van vochtige lucht ontstaat en ver- 

 kregen wordt. In groote hoeveelheid met zand of klei ver- 

 mengd , komt deze humus in de gewone tuinaarde voor , waaraan 

 de grijsachtig zwarte kleur van deze te danken is. Voor som- 

 mige doeleinden is een bepaald mengsel van zandgrond en 

 humus noodig , zoo b.v. voor de cultuur van bloembollen. In 

 de omstreken van Haarlem, waar deze cultuur in het groot 

 gedreven wordt, wordt de grond daartoe bereid door ver- 

 menging van duinzand met veengrond, welke laatste onder 

 deze omstandigheden spoedig door de zuurstof der lucht aan- 

 getast wordt en zoo den gewenschten humus levert. 



Naast de opgenoemde grondsoorten mogen wij niet verzuimen 

 nog het kalkzand te vermelden. Dit vertoont bij omroering met 

 water dezelfde troebeling als gewoon zand, doch de samen- 

 stelling zijner korrels in een geheel andere. Het meest valt 

 dit onderscheid in 't oog, zoo men de met water afgewasschen 

 en dus van slib bevrijde korrels met een verdunde oplossing 

 van gewoon zoutzuur behandelt. Op het zand onzer duinen en 

 heidevelden heeft dit zoo goed als geen invloed, hoogstens 

 lost het enkele kleine kalkstukjes er uit op ; het kalkzand lost 



