172 DE LEER DER BEMESTING. 



er echter geheel of grootendeels in op , terwijl een groote hoe- 

 veelheid ontwijkende gasbellen op de afscheiding van koolzuur 

 wijzen. Is de werking van het zuur opgehouden, dan is al de 

 kalk opgelost, terwijl de overblijvende stukjes in samenstelling 

 met gewoon zand, zoogenoemd kiezelzand of kwartszand, over- 

 eenkomen. Landstreken, wier bodem uit dit kalkzand bestaat, 

 kenmerken zich dikwijls door de helder witte of grijze kleur 

 van den grond, een eigenschap die vooral bij het stof, dat 

 de wegen bedekt, zeer sterk in het oog loopt. 



Klei , zand , kleinere en grootere steenstukken en grind , 

 verder kalkzand (koolzure kalk) in grootere en kleinere kor- 

 rels en humus zijn dus de voornaamste vaste bestanddeelen 

 van den bodem , met welke niet zelden ijzerroest (ijzeroxyde) en 

 enkele andere stoffen, ofschoon meest in geringe hoeveelheid, 

 vermengd zijn. Zeer zelden bestaat een grondsoort zuiver uit 

 één dezer bestanddeelen , meestal is zij een mengsel van twee 

 of meer der genoemde stoffen en draagt dan haar naam 

 naar die, welke er in de grootste hoeveelheid in voorkomt. 

 Gelijk men uit de voorgaande mededeelingen ziet, is het niet 

 moeilijk de samenstelling van een grondsoort te leeren ken- 

 nen; een loupe tot onderscheiding der fijne korrels, zoutzuur 

 tot herkenning der kalk en hoogstens nog het gloeien tot ver- 

 wijdering van den humus, zijn in het algemeen voldoende 

 hulpmiddelen. 



Behalve deze vaste stoffen komen in eiken vruchtbaren of 

 ten minste plantendragenden bodem nog een aantal andere 

 verbindingen voor, die door de planten kunnen worden op- 

 genomen. Behandelt men de grondsoort met veel water, dat 

 door toevoeging van een zuur zwak zuur gemaakt is , zoo gaan 

 deze stoffen langzamerhand in oplossing in het water over en 

 kunnen dus na volledige bezinking van zand en slib afgeschei- 

 den worden. Op deze wijze komt men tot de kennis van een 

 aantal stoffen in den bodem, waarvan de voornaamste kali, 

 natron , ammoniak , kalk , magnesia en ijzeroxyde zijn , die 

 echter niet vrij , doch in verbinding met zuren , worden aan- 

 getroffen. Onder deze zuren behooren phosphorzuur, kiezelzuur, 

 zwavelzuur , salpeterzuur , zoutzuur en vooral koolzuur genoemd 



