DE LEER DER BEMESTING. 179 



zeer uitvoerig geweest. Wij hebben gezien, dat deze uit vaste, 

 onoplosbare, grof- en fijnkorrelige deeltjes bestaat, waartus- 

 schen andere stoffen in gemakkelijk oplosbaren of zelfs in 

 opgelosten toestand voorkomen. Het zijn juist deze laatste, 

 die de planten door hare wortelharen uit den bodem opzui- 

 gen en die zij , ten deele ten minste , voor haar normale ont- 

 wikkeling volstrekt noodig hebben. Elke grondsoort, die deze 

 laatste stoffen of geheel mist of in slechts onvoldoende hoe- 

 veelheid bevat, ja zelfs elke grond, die een dezer noodzake- 

 lijke stoffen niet genoegzaam aan de plantenwortels kan aan- 

 bieden, is voor een krachtig plantenleven ongeschikt en dus 

 onvruchtbaar. 



Het is nu gemakkelijk hieruit af te leiden wat men doen 

 moet, om aan zulk een grond zijn vruchtbaarheid terug te 

 geven, m.a. w. waarin voor hem de bemesting bestaan moet. 

 Hierbij doen zich verschillende gevallen voor: 

 i''. Bepaalde, voor het plantenleven noodzakelijke stoffen ko- 

 men in een grondsoort in het geheel niet of in onvoldoende 

 hoeveelheid voor. Zij moeten dus daaraan toegevoegd wor- 

 den en wel in een opneembaren vorm. 

 2^ Zulke stoffen komen niet in den oplosbaren, doch wel in 

 den onoplosbaren toestand voor. In dit geval is het zeer 

 dikwijls mogelijk ze door toevoeging van andere stoffen 

 in den eerstgenoeraden toestand over te voeren. 

 3". Het absorptievermogen is onvoldoende en de meststoffen 

 worden dus niet geabsorbeerd. Door toevoeging van be- 

 paalde stoffen moet eerst dit absorptievermogen hersteld 

 worden, eer de toevoeging van andere meststoffen nut kan 

 hebben. 

 Van deze drie gevallen speelt het eerste in de praktijk der 

 bemesting de hoofdrol ; het derde komt zeldzamer voor. Terwijl 

 wij dus over het tweede en derde kort kunnen zijn, moeten 

 wij aan het eerste eenigszins langer onze aandacht wijden. 



Blijkt een land onvruchtbaar te zijn , of ook slechts in vrucht- 

 baarheid af te nemen , zoo eischt het welbegrepen belang van 

 den landbouwer een nauwkeurig onderzoek van den grond. 

 Blijkt daarbij de aanwezigheid van het laatste geval, zoo moe- 



