DE LEER DER BEMESTING. 187 



men , zoo de laatste keus niet tot voldoende overeenstemming 

 voert , door toevoeging van enkele bestanddeelen in den vorm 

 van kunstmest deze overeenkomst volledig maken. Doch men 

 gaat hiertoe niet over, dan na zich overtuigd te hebben, dat 

 de gekozen plant onder de heerschende omstandigheden het 

 meeste voordeel belooft. 



Deze algemeene regel van den landbouw, de te kweeken 

 plantensoorten naar de gesteldheid van den grond te kiezen , 

 leidt tot een gevolgtrekking die tegenwoordig dezen tak van 

 nijverheid bijna geheel beheerscht, ik bedoel de wisselcultuur. 

 Veronderstellen wij dat een akker, na een rijkelijke bemesting 

 met stalmest , die alle vereischte bestanddeelen bevat , gedu- 

 rende een jaar met klaver bebouwd is geweest. De klaver 

 neemt de oplosbare bestanddeelen in een geheel andere ver- 

 houding op , dan waarin zij in den bodem gevonden worden ; 

 zij verbruikt b. v. veel meer stikstofverbindingen dan phosphor- 

 zure zouten. Na het wegvoeren van den oogst van klaver vindt 

 men dus den grond in dezen veranderden toestand terug , 

 waaruit volgt , dat hij nu voor den groei van klaver veel min- 

 der geschikt geworden is. Daarentegen zal rogge of tarwe , die 

 voornamelijk phosphorzure zouten , en in verhouding tot klaver 

 veel minder stikstof behoeven , op dezen grond zonder verderen 

 toevoer van anorganische mest zeer goed kunnen groeien. Is 

 daarbij door de rijkelijk ontwikkelde klaverwortels en het on- 

 derploegen van de stoppels en het onkruid ook voor de or- 

 ganische bemesting op voldoende wijze gezorgd, zoo zal men 

 van dit land zonder bemesting een koorn-oogst kunnen ver- 

 krijgen , terwijl een nieuwe klaver-oogst een vrij zware bemes- 

 ting zou eischen. Dit is het beginsel van de wisselcultuur , die 

 dus daarop berust , dat in verschillende jaren na elkander plan- 

 tensoorten gekweekt worden., die verschillende anorganische 

 stoffen in groote mate vereischen, zoodat zij als het ware te 

 samen den bodem van alle bestanddeelen in gelijke mate be- 

 rooven. Is de reeks dezer planten op het veld gekweekt, dan 

 zal het in eens door rijkelijke toevoeging van stalmest geschikt 

 gemaakt worden om in een gelijk aantal opvolgende jaren 

 dezelfde reeks van planten weer te voeden , vóór en aleer een 



