l88 DE LEER DER BEMESTING. 



tweede bemesting noodig is. Het voordeel van deze methode, 

 dat én in de besparing van mest, én in het gelijkmatige ge- 

 bruik van alle verschillende stoffen van den grond gelegen is, 

 springt dadelijk in het oog. Ik behoef slechts op te merken, 

 dat elke andere wijze van bebouwing , met dezelfde wijze van 

 bemesting gepaard, noodzakelijk tot een nuttelooze opeenhoo- 

 ping van bepaalde mestbestandeelen in den grond aanleiding 

 zou geven, nl. van die, welke in geringe mate door de plant 

 verbruikt, doch in groote mate in de mest toegevoerd zouden 

 worden. 



De belangrijkheid van de wisselcultuur eischt, dat wij hare 

 werking door een voorbeeld nog duidelijker trachten te maken. 

 Op losse gronden, die aan lucht en water gemakkelijk den 

 doorgang verleenen , vindt men niet zelden deze opeenvolging 

 van gewassen: i^ aardappelen, 2" rogge, 3" klaver, 4" erwten, 

 5'' boekweit, waarna de reeks op nieuw aanvangt. Bij deze 

 opeenvolging wordt na den oogst der aardappelen het veld met 

 stalmest sterk gemest, en heeft dan gedurende vijfjaren in 

 den regel geen bemesting meer noodig. Op den sterk gemes- 

 ten grond groeit de rogge met zijn klein wortelstelsel bij uit- 

 stek goed, en neemt vooral de phosphorzure zouten op: de 

 klaver is veel rijker beworteld en heeft dus een dikkere aard- 

 laag als bron van haar voedsel ; zij verlangt minder phosphor- 

 verbindingen , doch meer stikstofhoudende stoffen. Daarvoor 

 geeft zij in hare talrijke wortels aan den grond een zoo ruime 

 organische mest , dat deze voor den aanbouw van erwten over- 

 vloedig voldoende is; deze hebben zoowel de stikstof- als de 

 phosphorverbindingen noodig en vinden die in een gunstige 

 verhouding in den grond. Zij zijn rijk bebladerd en verhinde- 

 ren daardoor het te snelle vergaan van den humus, daar zij 

 de toetreding der lucht tot den bodem verminderen; er blijft 

 dus nog genoeg humus over voor de boekweit , die aan de 

 anorganische bestanddeelen gelijke eischen stelt als de erwten, 

 doch een veel uitgebreider stelsel van wortels heeft , en zijn 

 voedsel dus van plaatsen kan nemen, die door de wortels der 

 erwten niet bereikt konden worden. Op den nu bijna uitge- 

 putten bodem groeien nog slechts aardappelen weelderig ge- 



