DE LEER DER BEMESTING. 189 



noeg om een voldoenden oogst op de leveren , en dan is weer 

 een bemesting noodig geworden. Het behoeft wel geen ver- 

 melding, dat al naar gelang van den bodem en van de be- 

 schikbare meststoffen deze opeenvolging een verschillende is, 

 en dat daar, waar aan den grond slechts weinig mest tegelijk 

 kan worden toevertrouwd, omdat anders de kans op verlies 

 te groot zou zijn , niet eens , doch meerdere malen in de reeks 

 van jaren met verschillende cultuur, moet worden gemest. 



De grondbeginselen van den landbouw, van welke wij hier 

 getracht hebben een kort overzicht te geven, berusten zoowel 

 op de praktische ondervinding, die gedurende den loop der 

 eeuwen werd opgedaan, als op de wetenschappelijke onder- 

 zoekingen, die aan deze studie in de laatste tijden in bijna 

 onoverzienbaar aantal werden gewijd. Toch is het aan de ver- 

 eende krachten dezer beide richtingen nog niet gelukt ons een 

 volledig inzicht te geven in de eigenschappen van den bouw- 

 grond , en de veranderingen , die deze gedurende de cultuur 

 ondergaat. Slechts eenige hoofdzaken weten wij; over de bij- 

 zonderheden heerscht tusschen verschillende onderzoekers bijna 

 in alle gevallen nog verschil van meening. Daarenboven biedt 

 de bouwgrond zelf een zoo groote verscheidenheid van soor- 

 ten, en wijken de uitersten van deze zoo zeer van elkander 

 af, dat wat van de eene geldt, daarom voor de andere nog 

 volstrekt niet zeker is. Men heeft getracht door rechtstreeksche 

 bemestingsproeven op scheikundig onderzochten grond, en 

 door nauwkeurige bestudeering van den gewonnen oogst, zoo- 

 wel wat waarde, als wat gehalte aan verschillende scheikun- 

 dige bestanddeelen betreft , een stap nader tot de oplossing 

 van het groote vraagstuk te komen , en zoo mogelijk de moeilijke 

 en tijdroovende theoretische studie der oorzaken daarbij als 

 het ware overbodig te maken. Doch de talrijke invloeden, die 

 op zulk een proef inwerken en wier regeling men niet in zijne 

 macht heeft, zijn oorzaak, dat ook deze onderzoekingen, nog 

 tot geene algemeene resultaten geleid hebben. Van een zui- 

 ver wetenschappelijke landbouwkunde kunnen toch nog slechts 

 de allereerste beginselen als vaststaande beschouwd worden, 

 doch reeds heeft de praktijk belankrijke voordeelen van de 



