179 
scindit considerari debet? Quid de lapideis laminis illis 
verticalibus, horizontalem stratificationem parietum secan- 
tibus, opinandum? Estne trachitieum solum, quod in 
sola valle bovis inveniturr? De singulis breviter al- 
loquar. 
Duarum distinetissimarım aetatum elaborationibus 
montem Aetnam molem suam debere, mea fuit semper 
opinio, ut saepe in academieis exereitationibus patefeci; 
illamque partem vetustiorem existimavi quae vallem bo- 
vis includit, ubi fatiscentes lapides, ab aevo consumptae 
rupes, montes nudati a coelo ruentibus aquis saeculorum 
lapsus testificantur: et e contra posteriori aetate confe- 
ctam posteriorem illam, quae praesentem constituit occi- 
dentalem Aetnae regionem. 
Pars igitur antiqua si submarina fuisset, momento 
illo, quo de mare emersit, e valido et rapido aquarum 
descensu excavari poterat, et vallis extensa proinde in 
ea facillime efformari, quae magis magisque-subsequen- 
tibus saeculis ampliabatur. Sed haud ullum submarinae 
ejus mansionis vestigium in ea regione apparet, neque 
conditiones adsunt ullae quae sejunetam a fauce montis 
demonstrent: omnes enim stratificationes in orbem velut 
tunicae eirca faucem dispositas, nulloque aliquo neptuni- 
co sedimento commixtos esse demonstravimus, nec ad 
tantam celsitudinem aetneus crater pervenire unquam po- 
tuerit, nisi per eamdem faucem cineres, saxa, fluenta su- 
pra se ipsum constanter evomisset. 
Vetustum lateque patentem eraterem in valle bovis 
observari posse putat frater meus Marius Gemmellaro, 
et elarissimus Fridericus Hoffmann, qui primo suo in Aet- 
nam adventu sublevationis craterem in hac valle videbat, 
nuper a prima recedens sententia craterem vulcanicum et 
ipse illam existimat. Sed pace tanti viri dileetissimique 
ratris nullam in eo situ conditionem, nec vestigia repe- 
rio, quae vulcanici crateris characteres exhibeant. Non cir- 
eulares infundibuliformes parietes: non per orbem diflu- 
sae profluviorum stratificationes: non congeries ejectorum 
scopulorum: non cinerum scoriarumque .coacervationes, 
nulla denique faueis montis iguivomi nota struetura. E con- 
tra vallis quae proprie de bove apellatur lateraliter et 
ad angulum pene rectum in magna valle confluit: ipsa- 
que superior et extra illius parietes meridionali panditur 
ora; dum magna vallis ad ortum solis aperta est. Alia 
non parva de Calanna nuncupata eirculari forma versus 
orientem in infima magnae vallis parte aperitur, quae et 
ipsa crateris characteris non habet: alia denique in mon- 
tis cervice ampla fovea (eisterna) eircularis figurae in 
piano del lago patet, quae non fuit nequidem crater ut 
infra demonstrabo. 
 Vallis igitur bovis mea sententia ut alibi dixi, nihil 
aliud est nisi depressio soli in latere montis in subter- 
raneum cavum excepti; et hujus modi phaenomena ordi- 
naria censeri debent in vuleanicis locis, sieuti temporibus 
hisce nostris saepe speetavimus. Dum igneum Aetnae pro- 
fuvium anno 1792 e collibus de salfizio subterraneo me- 
atu scatebat, solum in planitie lacus subsidit, et magna 
fovea eircularis, de qua sermonem habuimus, cisterna ho- 
180 
die appellata efformata est. In postrema 1832 apud Bron- 
tem eruptione plurimae soli depressiones ab alto Aetnae 
cacumine ad turrim philosophi et a monte frumento ad 
scaturiginem ignei torrentis factae sunt; et in omnibus 
fere eruptionibus soli depressiones, foveae rimaeque ef- 
formantur, quae subterlabentem cursum ignei profluvii a 
sublimi cratere ad latera montis denotant; ut fratermeus 
in sua Memoria de Aetnae eruptione anno 1809 primus 
demonstravit. Parietes ergo vallis de Bore non crateris 
elaborationes sed montis intimam structuram, per totum 
latus in Jucem denudatam, in profundum ruente solo, ge- 
ologis patefaciunt. 
Non facile explicatu argumentum menti nunc sese 
offert, cum de lapideis laminis, in vallis parietibus per- 
pendiculariter dispositis paucis disserere debeam; et ali- 
quid praemittere oportet de natura lapidum parietes con- 
stituentium. 
Fatiscentia saxa e feldspatieis particulis cum amphi- 
bola mixtis quae nune erystallos integros, nune illorum 
fragmina oferunt, parietum lateralium molem efficiunt. 
Latus vero montis in saltu de trifoglietto stratificatio- 
nes lapideas duras, e particulis feldspaticis cumpyroxene 
mixtis, obtulit. Laminae verticales, ‚quae perpendiculari- 
ter laterales intersecant parietes, e lapide feldspatico vi- 
treo-semigranulari ejusdem natura cum parvis amphibolae 
et pyroxenis erystallis constituuntur. 
pene articulatae evadunt, sältem interruptae; non omnes 
eadem magnitudine, sunt enim in aliquibus locis duo vel 
plures laminae parallelae verticales, sed non aequaliter 
erassae: in se vero eamdem servant magnitudinem et si 
e. g. cubitalis una e basi ad apicem (quod saepius ad 
tercentum et ultra pedum altitudinem extenditur) percur- 
rit, proxima sexuncialis uniformiter et aequidistans in 
sexuncialem lineam illam comitatur. Varia quoque inter 
se distantia separantur, et nune paucorum cubitorum, 
nune quinquaginta et ultra passuum spatio dividuntur. 
Variat denique et directio: . sed si illas vallis bovis, ru- 
pis capellae, rupis musarrae, montis foeniculiet Zoccola- 
ro, colliumque de Salfizio oculo sagaci seriatim circum- 
spicies, omnes ad instar radiorum per saltum de trifog- 
lietto ad centrum faucis Aetnae, paucis exceptis, quasi 
vergere videbis. 
Quaeret nunc aliquis quomodo hujusmodi 08i- 
tionem laminae istae sibi acquisiverunt? Non aliud mihi 
sese offert explicatu nisi quod geologi de formatione la- 
minarum, quae Dykes appellant, opinantur; laterales nem; . 
pe infiltrationes igneae materiei in statu fluiditatis per 
fissuras montis injectas esse. 
ritas laminarum, parallelismus et brevis inter se distantia 
non facile explicari possint primo obtutu, tamen si at- 
tente phaenomena vulcanica perpendimus, non impossibile | 
videbitur, motus terrae, qui vulcanicas eruptiones conco- 
mitantur, posse montis molem suceutere et faciliter inea 
fissuras plurimas producere, per quas liquida ignita ma- 
teries facile intrudi possit. Quid etenim revera, soli de- 
pressio, quae in omvibus fere eruptionibus e vertice ad 
* 2 ® ® fi 2.8 4 
latera montis eonspieitur, aliud indicat nisi rimam a sue- 
Etsi enim perpendicula- 
Ipsae tabulatae et | 


