197 



töra ad ortum Veronac jncent; Vallis Illarii et Tro- 

 mi^nn , Vallis Roncati, Vallis Chiampi, Yiillis Agni 

 vel Triflini, Vallis Tliienis vel Scliii; dcnicjuc Vallis 

 Stagna live IVIcdoaci mnjoris. Collcs aiilem Enganei 

 non quideni jngd conficiunt continiia scd conos, alii 

 «liiä editirrei, a ferlili planitio divil'os. Padiis, Atlic- 

 Iis , IMincins, IMcdoaciis major et minor, Tart.inis, 

 IMolinclIa , Fibini, 'aliiqno minores dizvii uljertati 

 agroriiin vel commercii coniiiioditati inlarviiint; tor- 

 rentes contra Afticus, Timoncliius, Agnus, Alponiis, 

 Illaliiis, alii.que agros faxis glareisque complcnt. 



V. Lapis quo pleriqiie conftanfc montes nostri 

 eft calcareus fecnndarius in Itrata difpolitiis magis ini- 

 niisve liorizonti refpondenlia, colorepleriirnque cine- 

 raceo l'ordido vel raargaritapeo vel albido vel pallide 

 rubro. In co parva Itrata venncqiio occurriint argil- 

 lae, ferri, qnarzi, et niepius filicis. Mafia modo eft 

 rudis et omnino tcrrca, modo coiiipactior et folidior, 

 cujus generis, qtiae levigari potest, multa et niire va- 

 riegata marmora conftituit niaximi praetii. In calca- 

 reo ^la])idescentia innumera, tarn vcgctabilia quam 

 animalia in confpectum veniunt, plcra([iie marina, 

 modo permixla ac congefia , modo veliili per familias 

 dispofitia. Inlignia funt dentes ofTaqneJ elephantina, 

 quae efTodiuntur e calcareo marnofo collis Serbari (ita 

 rnncupati) prope vlcnlum RomagnanuiTi in provincia 

 Veroncnsi. At lapidcscentia omnium ccleberrima 

 funt omnigeni pisces innurneri, qui in calcafeo allu- 

 mlnifero I'olcae montis reperiuntur. Ut in montium 

 juga penetramu? , ita calcareus diversam accij)it for- 

 ma in ; minus difiincta funt ftrata, fragmenta viden- 

 tur fquainofa, et graniila molecuJaeque inteniiicant. 

 Lapis igneus nullus; tum rariora petrefacta, fpccie- 

 que diverfa; etenim deficiunt praefertim nummalia 

 live discolitha, quae in monlibus Iiumilioribus e cal- 

 careo rudi compolitis vulgalillima funt. In plurimis 

 Bald! et Police cacuminibus maflain in globulos con- 

 glomeratos, live ut vocant oolithicam, conformatam 

 deprelwndi. Ex quibus intelligas, lapidem luinc cal- 

 careum effe vetuüiorcm, fcilicet traiijiliopjs uti di- 

 cunt Geologi, quippe qui originem duxit ab aetatc 

 primaevo lempori intermedia (cum omnia iu cryftal- 

 hmi cogebantur), et pofteriori live fecundario cum 

 molecuLie fme ordine et lYmmetria coagmentatae, 

 massas mere terreas confiituerunt, 



Lapis trappiciis vel scalaris firallformis, quem 

 Werneri fectatores ad fecundarios, alii (magis proba- 

 Lili fortaffc palionc) ad vulcanicos rcferunt, pluriinis 

 in montibus Tirolennbus , Vicetinis et VeroneniII)us 

 occurrit. Appiret fnb forma bafdltis, viridipetrae I)a- 

 faltinae (grünlieinartiger Bafalt), viridipetrae porpliy- 

 ricae , et toplii (Wacl.e) modo sol-di modo auivgda- 

 oidis. Lapides trappici faepe obteguntur calcareo vel 

 pfum obtegunt : quandoque, imo laepillimc, idter- 

 lant itrata calcarea petrefaclis pleniflima cum llralis 

 iophi marinis petrefactis eh'anj intcrfpcrfi; ut in valli- 

 jus Roncati, Triflini et in collibus vallis 'l'hienensis 

 Dco diclo Eergonza fecus Afticuni torrentem. To- 



»98 



plnis tarn fimplex quam bafaUinus faepfe occurrit accr- 

 vatus, vel in globos variae ma°nitudiniä confornia- 

 tus , modo Iphacricos modo prelToä. ßafaltes inve 

 nitur vel linc Ulla forma, vel in tabulas definens vel 

 in cohannas eximiae pnlchritudinis, Jicuti in valle 

 Stangliellinorum prope Boicani. 



Tertjns Lipis finitiformis noftrorum montium 

 eft arenarius. Omnium vetuftior eft arenarius ruber 

 quippe qui jacet fupcr lapidem tranlitionis gr.uivacliinni 

 (Grawacl-.e) dictum, vel fuper viridipetram (Griin- 

 fiein). Arenarium rubrum excipiunt cineraceus et 

 albidus. 



Grauvacliio ac viridipetrae fubjacet schifius ar"il- 

 lacens, et minus saepe schiftus micaceus, qui per am- 

 plos montium Tirolenfium et Vicetinorum jtractu* 

 confpiciuntur. 



Lapides porphyrici praeterea non defunt, ficuli 

 in vallibus Fiemmenli et FalTae, et prope I'erginem, 

 alibique in Tiroli , circa Piecobarium loco dict'o Fun- 

 gara, ncc non in Euganeis. At porphyrium Eugane- 

 orum (quod ab incolis mafegna nuncupatur) et ilcco- 

 barienfe, me jiulice, ad lapides vulcanicos fpectanl. 

 Denique montes centrales Tirolis ut Brennerus "rani- 

 te primaevo componuntiir. IMonendi tarnen funt Lec- 

 tores, in valle Fiemiticnfi lapides graniticos rcpcriri 

 rnulto poReriores, quippe qui ex Marzarii comitie 

 fententia jacent fupcr porpbyrium tranfitionis, quod 

 in grauvacliio decumbit. Quae vero INIarzarü detec- 

 tio a nonnullis hiltoriae naturalis ]icritis denegatur; 

 pliaenomenonque adfcribitur ingentifiratorum perttir- 

 bationi, quae anüquitus accidit. 



Ut juRiorem soli imaginem praebeamus", retice- 

 re liaud fas elt montes nollros lithanfrace abundarCi, 

 Inlupcr in magnis vallil)us Veronenfibus et Ferrarien- 

 lihus fecus Padum profunJissima torbae ftrata inveni- 

 untur. Paludes Iftlfae, quod fciam , nullae funt in 

 liacregione; extat vero folum falfum in valle Sermi- 

 dis loco dicto il Draf^onrcUo ad dö.vteram Eridani 

 oram, ubi ab auditorc olirameo, nuncamico, Julio 

 Sandrio lectas habco Salicornias, Salfolas, [aliasque 

 maritimas fiirpe?. Contra fontes minerales, tarn 

 calidi quam frigdi , abundant. Inter frigidos ceie- 

 berrimi funt ncidido - fcrruginofi Ilccobarienfes, qui- 

 bus addendi fnnt, nuperrime a me indicali, Staren- 

 fes * in pro\incia Vicctina, et Rabbienfes in valle 

 ejusdem nominis Tiroli-, Inter thermales rccenseu- 

 dae funt Caldeiicnfes in provincia Vcronenfi; fed 

 longe praeüant quae circa Aponum, Alontem Orto- 

 nem, multaque JUa Euganeörum loca ebulliunt. 



VI. Quamvis autem tam diversae sint nostro- 

 rntn mcnlium lapidiim fpccies, nulluni tarnen vegu- 

 tabilium genas offcndi cuique proprium, neinpe qod« 



* NoUiia della nucra acaiia mmerale ili Staro. Eih!. Hai 



