2or = 



Androfacen alpinam , Draham pyrenaicam, D. ai- 

 zoidem, Ceraßinm lafifoliitm , Geranium argenteum, 

 Cherleriam fedaidcm , Silenem acaulem , Lycopodium 

 Selaginoidem, Chryfanthcmum alpinum, Geum rep- 

 tans, Iheridem rotundifoliam, Saxifragam oppofiti- 

 foliam, S. bryoidem, S. burferianam , Ärenarjamau- 

 firiacam, et A, laricifoliam, Achilleam Clavennae, 

 et A. atratam. 



IX. Ab fuperiori limite, qui ad 2500 metra 

 fe extollit, incipit Regio nivofa, in qua devexa mon- 

 tiura ac declivia pcrpetuis nivibus obteguntur, et 

 quidem velut prominentes scopiili five cacuinina, 

 quae nive minus alte conteguntur, decedente aefta- 

 te, inde caput quodanimodo exl'erunt. Quamvis 

 nonnuUa Tirolis auftralis juga fupra 2500 metra fe 

 attoilunt, tarnen ob planitiei vicinitatem , et perfla- 

 tus auftrales , nivem haud perpetiio fervaht; qua- 

 propter regio vere nivofa incipit in Tiroli fepten- 

 trionali. 



idem dicendum eft de editloribus Baldi, Pos- 

 tae, PortuJis, Scanucciae, Zagomali jugis, quae re- 

 gionem fubnivofam tangunt, et fi Pinum Miighum, 

 Salicis fpecies fructicofas, Rhododendron Chamcie- 

 cißum, aliasque regionis alpinae inferioris ftirpes 

 proferant. Et Pinns Ccmbra, F. Lavix in plagis 

 Tirolis magis apricis oriuntur in regione IMuglii ; et 

 Fagum, Crataegurn Ariain, Aceriim Pfeudo-Plata- 

 num, A. Plalanoidcni in Baldi regione Abietis, uti 

 Juglandes, Caftaneas , Quercus cum Fagis oriri vi- 

 di in montibus LeOinenfibus et alibi. Contra in Bal- 

 di montis rupibus feptentrioni objectis circa facel- 

 lum B. M. V. a Corona nuncupatae rollegi alpjnas 

 Paederotam Donarotam, Phyteuma cornosum; imo 

 lianc pofiremain in valle Stagna fecns Brcntam. Pe- 

 trus Cliriftofolus pharmacopola Roboretanus artis 

 fuae valde peritus, in montibiis, imo in quodam 

 colle Rob«retano perflalis borealibus objecto, cres- 

 cere vidit Daphnem Cneorum, Rhododendrum Cha- 

 maecißitm, aliasque regionis IVIughi herbas. In col- 

 libus editioribus Baldi Malcefini fuperimminenlibus 

 collegi Rhododendrum ferrugineum , R. hirfutum, 

 Arbittum Uvam Urfi cum Abiete, Picea, Larice, 

 «liisque fubalpinis; et circa oppidum Schiuni Carda- 

 . mineni inipatientein, Arahim ovirenfcm , A. alpinam, 

 Daphnim Laureolam. At quod magis elt, in humi- 

 Jioribiis rupibus, quae Benaci fremitum fuftinent, 

 tum circa Limonem tum circa Malcefinern. Uaph- 

 nim alpinam, Sparlium radiatum, Atropam Bella- 

 doimam, Caricem baJdenfcm decerpfi. Ex quibns 

 omnibus eruitur, limites conltitutos non'adeo eile 

 firmos ut mov?ri non polTint; fed modo fe attollere 

 modo fe demittere pro loci ac temperioi varietate, 

 a quibus plantarum foetura ac vita pendet; five ut 

 .dar. Treviranus ait pro momentis cosmicis. 



X. Ego vero hujusmodi regionem perlufirare 

 .coeperatn jam ab anno igoS» cum rei herbariae et 

 -aTariae profeffor defignatus fum, atque hanc infii- 



tuti mei rationc-m fum perfecutus in bunc annum 

 ,821, fl^o ignaviflimi Neapolitani ^eheu dolor Itali 

 3Hi im. '«tft a 



203 



funt!) velulioves ante lupum fngam ante hoftemca- 

 piebant. Hoc mdii perfuadebat ''cum h.ijns fcientiae 

 Itudium, tum oiRcii mei ratio: narn hortum bota- 

 nicum confiiluendum mihi fumpferam in fcholae 

 ufum: quae res fi minus aliis, at mihi plurimum 

 attuht utdjtatis; multa eniin videre ac confideraro 

 potui, quae in rarioribus plantis hoc in horto exco- 

 lendis, multis me difiicultatibus exfolverunt. Ita- 

 que viciniis urbis diligenter altaque planitie explo- 

 ratis, fubinde ßaldum petii. Quibus in excurfioni- 

 bus faepius aliquis ex aliimnis mihi fe comitem ad- 

 debat; inter quos honoris cauffa nominare libetLau- 

 rentium Montium , Franciscum Fontanam pharma- 

 copolas, ac Franciscum Avantium medicinae Profef- 

 forem. Saepius etiam comitem habui Felicem Lo- 

 reiuni rerum naturaiium fiadiofillimum, qui tunc 

 temporis in Gailorum exercitu medicinam faciebat. 

 Sed quia Baldus rnons eft apud Botanicos jure om- 

 nium ccleberrimus operae praetium puto accuratio- 

 rem cjusdem defcriptionem hie exhibere, quam ab 

 alia opella mea, cui titulus, Viaggio al lago diGar- 

 da e al monlß Baldo, liceat exce'l-pere. 



XI. Baldus ad fauces alpium, quae Italiara ab 

 Germania dividunt, fe altoUit, ad occidentem Vero- 

 nae, quae diftat ab illo millia puiTuum viginti. Ad 

 ortum folis fines habet Athefim, ad occafum ßena- 

 cum, ad feptentrionem Tridentinos niontes, quos 

 ab illo fejungit vallis Lagarina; ad meridiem facile 

 decliyi& ad S, Vigilii caput et Caprini pagum definit. 

 Porrigitur a borea ad aultrum, fummumque jugum. 

 extollit ad metra 2234, patetque in longitudine pas- 

 fuum XXX millia, IX millia in latitudine. Orientale Jatu» 

 praeruptum, inacceffum: occidentale autfylvae occu- 

 pant, aut valles habent, neque clivi perfaciles de- 

 funt, Humiliora juga herbls veftita, excelfiora pla- 

 ne riudata, rupesqiie videre eft, ac loca praerupta 

 afperitate invia ac formidolofa. Verona proficiscen- 

 tibus duplex ad ßaldum eft iter; nempe via quae in 

 Germaniam ducit, et quae ducit ''.aprinum. Pri- 

 mum relinquimus transmifTo Athefi ad locum quem 

 vocanl la Chiufa, Brentinum usque pervenimus, 

 pagum ad radices montis, qua orientem fpectat po- 

 fituin. Hinc ascendimus ad lemplum, cui nomen 

 Za Corona (Virgini Deiparae facrum, incredibili ho- 

 minum freqtienlia illuc voti caufla adeunlium con- 

 celebratum) , in fauce montis conclituin, rudo late- 

 re imminentis fcopuli, ad quod inter denfa fylva- 

 rum itur per gra<lus plu;quam fexcentos ipfo faxo 

 cxcifos, IMulta habes, eaque rariora, quae collige« 

 inter fcopuli rimas; ~um antem ad fummum vene- 

 ris non deerit tibi, quo ilineris laborem leves, ge- 

 lidiffimus fons. Paulo ultra quaedam paftorum lunt 

 mapalia dicta gli Spiazzi , i Coltri, et i Crofali; 

 atque ulterius profiiiscenti occurrunt prata dcl Pra- 

 bafar vocata. Si recfe viain carpis, Vallem Ballia- 

 nam ingrederis, deinde Vallem Frigidam. At fi ex 

 Prabafario feptentrionem verfus progrediaris ad pa- 

 gum Ferraram dietuTi dever.;:;s; et valle» videbis 

 feraces, et uberrinia prata, rivosque currentes, um- 



13* 



