V 205 



XIV. De plantis , quae hac in regiere prove- 

 niunt pliires jam fcripfcre, de quibus nunc pauca 

 (iTCiim. Petrus Andrcds IVIatthiolius Senenfis, indoc- 

 ti/Iiinis commentariis (Ver.etüs anno 1565 typis Val- 

 grifianis editis), qn.ie in Dioscoridem exaravit, mul- 

 ta ad nos pertinentia inferiiit. Aloyfius quoqiie An- 

 guillara, Botanices Profeflbr Patavinus, in fiio opc- 

 re nomine I fcmplici, Venetiis auno 1561 in lucem 

 edito, fapientifTime dilTeniit de plantis noftratibus 

 bene multis, illuftravlfque. 



Primus aiitein, qui Botanico confilio Bald um 

 peragrare inftituerit, fuit Franciscus Caiceolarius 

 pharraacopola Veronenfis. In l'uo opere Viaggio al 

 monte Baldo vocato, montem accurate descripfit, 

 nominaque 350 et amplius plantaruin dedit. Qua in 

 re nulla metliodo ufus oft; nondum enim Andreas 

 Caelalpinus methodnm excogitavcrat; nominaque tra- 

 dit, uti interfacienti in confpectum fe dant, planta- 

 rum. Res autem faepe obfciiritate plana; etenim ap- 

 pellationibus , apiul pliarmacopolas Veronenles, tunc 

 temporis receptis ipfe plerumque utitur, adeo tarnen 

 brevibus et fimplicibus, nt quam notet plantam aut 

 describat liaud facile alTequaris. Adde quod nonnul- 

 las ftirpes indicat, qiiae in agro Veronenli haud pro- 

 veniunt. Editio prima Venetiis prodiit anno 1566, 

 quae|fequenti anno a Profpero Borgaruccio inferta fuit 

 in fuam Fabhrica degJi Speziali. Poftea a Matthiolio 

 excitatus auctor latinam fecit, Veronaeque edidit an- 

 no 1593. Hanc latinam verlionem , cum inveniri 

 difiicillime poITet , Seguierus in calce ulterius volu- 

 niinis lui operis iterum edendam curavit. 



Joannes Pona pharmacopola item Veronenfis no- 

 Ttim iter fuscepit in montem Baldun , quod latine 

 fcriptum, Glufioque ditatum, ad calcem operis Clufi- 

 •ni, Rariorum plantarum hißoria vocat'i , Antuerpiae 

 anno 1607 editum eft. Bnrl'us typis imprelTum fuit 

 Bafileae anno i6©3, adjectis fpeciebus, quas Honorius 

 Bellus medicus Vicetinus in Greta obferv-avit. Deni- 

 que anno 1617 in Italicam linguam verfum Venetiis 

 prodiit cum titulo, Montcbaldo descritto da Giovan- 

 ni Pona. Haec aeditio praecedentium omnium eft 

 ditiffima , nam praeter Cretenfes, exhibet rariorum 

 Rirpium Idescriptionem, quas in amoeniniino horto 

 ▼illae iuae di Pantone excolebat Caesar Nichefola ca- 

 nonicus Veronensie. Plantas plusquam 700 nomina- 

 yit; denique a fe inventarum descriptiones et figu- 

 ras ligno incifas dedit. At quod tnendum Calceolario 

 operi adnotavimus , idem eft et Ponae tribuendum. 

 Ex hac montis Baldi descriptione Franciscus Pona Jo- 

 «nnis filius plantarum rariorum, quae liortorum or- 

 namento infervire poITunt, indicem inleruit in fuo 

 Flqmm Paradifo, 



XV. Celeberrimu» Cafpar Bauhiniis domo Bafi- 

 lea, cum Patavii Medicinae operam daret, Baldum 

 Summanum, collesque Euganeos adivit, et plantas a 

 Te obfervatas frequenter memorat in fuo Prodromo 

 Iheatri botanici Francofurtii anno 1620 edito. iMattias 

 luocjueLobeUiu £«lgicu8, in Tuo Uinero anno 1563 per 



206 



Italiam fuscepto , montem Baldum ascendit, ataue in 

 Stirpium novis advcrfariis Londini 1570 imprelTi« 

 plantas a fe repertas adnotavit. * 



Seculo decimofcptimo Jacobus Zanonius Botani- 

 ces ProfelTor Bononicnlis, montem Baldum perluRra- 

 vit, paucasque nofirates plantas delcripfit et incidi cu- 

 ravit in fua Ißoria botanica Bononiae cvuloata anno 

 1675. Commemorandum adhuc eft Antonii Titae 

 (horti cuftodis, quem habuit Patavii Jo. Franciscus 

 Maurocenus) Iter per alpes Tridentinas in Feltrenfi 

 ditione, per Vcillem Sambucae inter Baffani montei, 

 ac per Marceßnae alpeßria , quae Septem Communi- 

 bus cccenfentur , plantarum ejusdem horti catalco 

 adjunctum, atque anno 1713 Patavii editum. Quam- 

 plurimas fpecies novas recenluit fed breviinme, ut 

 difiicillime de ipfis judicari polTit. Parvi momenti eft 

 Catalogus plantarum inventarum in itinere Montis 

 Baldi, a Bartblommeo IMartinio, pagi S. Bonifacti 

 Chirurgo , et Veronae anno 1707 typis commilTus; 

 neque magna ei fides habenda eft; nam imperilus 

 in re herbaria faepe deprehenditur. Idem fere di- 

 cendum eft de Catalogo plantarum in Baldo monte 

 repertarum a Joanne Spada Grezzanenfis populi Cu- 

 rione, quem inferuit appendici differtationis, /Je 

 niarinis exuviis in lapidem converßs. Eo minus rc- 

 censendum eft Valentini Pafferinii fomnium, qui Ita- 

 licis carminibus montis Baldi plantas descripfit, quai 

 utique dormiens vidilTe fe fin.xit. 



Julius Pontcdera Pifis ortus, ProfefTor Botani- 

 ces in Liceo Patavino, vir ab multa eruditione cla- 

 rillimiis , cum montem Baldum, LelTmios, multa- 

 que alia Cisalpinae loca perlultraviflet , in lucem edi- 

 dit Patavii, anno 1713, Compendium tabularum bo- 

 tanicarum, in quo plantas ducentas feptuaginta da- 

 as methodo Tournefortiana digeftas descripfit. Sed 

 nimius inveniendi ardor fecit, ut pleraeque illi in- 

 terciderint varietates, faepe minutilHmac. Et quo- 

 niam tabulae, quas promittcbat, nunquam prodi«- 

 runt, laepe auctoris mentem alTequ' eft perdiiTicile. 



Hieronymus Zannicheliius pharmacopola Vene- 

 tiis Iftriam, infulasque proximas indagavit, montem 

 Caballum Bellunenfem, alpes Feltrenfes, quas vo- 

 cant Veite, Summanum, et Euganeos, phantasque 

 ibi crescentes adnotavit in Opusculis hotanicis post- 

 humis Venetiis anno 1730 a Joanne Jacobo filio edi- 

 tis. Sed huic objectari potefi^ nimia Titae brevitas. 

 Opus infuper mihi videtur ab auctore mendis non 

 fatis expurgatum. IVIagni contra eft ejusdem aut;to- 

 ris Ißoria delle piante, che crescono nei lidi aitorno 

 a Venezia, filii cura et impenfis poft ejus obitum 

 Venetiis edita anno i735. Piantae plusquam quin- 

 gentae ordine alphabetico dispofitae verhisexprimun- 

 tur; fed icones funt nimi» niinuta«, et ad verita- 

 tem parum adductae. 



XVI. Fatendum vero eft , hac in re ceteris Ion«e 

 praeftitiffe Franciscum Seguierum Nemaufensem, qui 

 cum Scipione IVIaffeio ceJebeiritHQ viro emicitia jnilj. 



