26 
Aan naftaline was er geen gebrek en zwavelkoolstof gaf de 
absolute zekerheid, dat geen ongedierte mee werd ingesloten. 
Uiteraard konden de groote trommels niet over land worden ver- 
voerd, en ook bleven de. kleinere meerendeels op Pionier- en 
Prauwenbivak achter, om tijdens den landtocht:door ledige rijst- 
blikken te worden vervangen. Waren er in ’t gebergte eenigszins 
groote vogels buitgemaakt, dan zouden dezulke vrijwel onvervoer- 
baar zijn geweest, dan wel in deerniswekkenden toestand hun be- 
stemming hebben bereikt. — Ín alcohol of in formaline werden 
geen vogels geconserveerd. 
ig. Het terrein rondom Pionierbivak is ten deele hoog heuvel- 
achtig, gedeeltelijk bijna vlak, maar in beide gevallen scherp 
doorsneden met tallooze kleine riviertjes en beken, die te samen 
met meerdere moerasjes, en een ondoordringbare vegetatie, eenigs- 
zins groote excursies tot de onmogelijkheden doen behooren. 
Bovendien is bij ’tvolslagen gebrek aan paden de kans van ver- 
dwalen verre van denkbeeldig en doet men daarom goed, steeds 
een aantal patronen mee te nemen, die in geval van nood als alarm- 
seinen kunnen worden gebruikt. Tenslotte is ’t maken van verre 
tochten onnoodig, dewijl, bij de volkomen eenvormigheid van ’t oer- 
woud, vlak bij huis toch precies ’t zelfde is te vinden als op groo- 
teren afstand. Alles, zoowel heuvels als vlakten, is met zwaar 
oerwoud bedenkt ; de bodem is overal kleig, en bij de menigvuldige 
regens gemeenlijk glad en modderig ; naarmate men dichter bij de 
noordkust komt, 7 uur stoomen stroomafwaarts, wordt ’t woud 
minder hoog, de bodem moerassiger, en een vegetatie, waarin 
sagopalmen en wild suikerriet van + 3 x manshoogte de meest 
typische planten zijn, neemt allengs de overhand. Een smal strookje 
vlak langs de oevers vormt, behoudens vele onderbrekingen, in de 
rivierdelta ’t eenige begaanbare terrein. 
Bij deze terreinmoeilijkheden spreckt ’t vanzelf, dat de rivieren 
de eenige wegen zijn, doch wordt door gebruikmaking van deze in 
geenen deele de moeilijkheid ontgaan aan ’tobserveeren en vervol- 
gen van wild verbonden. leder weet hoezeer men, in een prauw 
gezeten, overgeleverd is, niet alleen aan de roeiers, maar ook aan 
‘t geweld van den stroom, en hoe dus het benaderen en onder schot 
krijgen van een welkomen buit aan ’ttoeval moet worden over- 
gelaten. Zoodoende werd er slechts zelden voor ornithologische 
doeleinden van een eventueel ‘beschikbaar vaartuig gebruik ge- 
maakt, en dan nog gewoonlijk alleen om ’t zij de Mamberamo, dan 
wel de te Pionierbivak in dezen stroom uitmondende Otken-rivier 
eenvoudig over te steken. 
